Αποστολή: Πόλυ Κρημνιώτη



"Δεν το τρώγαμε το μαστίχι, γιατί από παιδιά μας έλεγαν πως αν το φάμε είναι σαν να τρώμε τα κόκαλα του νεκρού". Η μαρτυρία της Χιώτισσας γερόντισσας αποτυπώνει πώς ο θρύλος μετέφερε από γενιά σε γενιά τη σπουδαιότητα του μαστιχιού στην οικονομία του νησιού και την αυστηρότητα όσων νέμονταν την καλλιέργειά του στις διάφορες ιστορικές περιόδους, τα βάσανα των καλλιεργητών του, όχι μόνο στη διάρκεια της καλλιέργειας και της περισυλλογής, αλλά και στην περίπτωση που δεν το απέδιδαν στους φορολογητές τους.

Τα λόγια της μετέφερε το Σάββατο το πρωί η Άννα Καλλινικίδου, αρχαιολόγος - μουσειολόγος της υπηρεσίας Μουσείων του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς, ξεναγώντας τους δημοσιογράφους στο Μουσείο Μαστίχας της Χίου, λίγο πριν από τα εγκαίνιά του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, χοροστατούντος του αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμου.

"Σημαντική συμβολή στην εν γένει πολιτιστική μας κληρονομιά και στην περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας" χαρακτήρισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας την πρωτοβουλία της δημιουργίας του μουσείου, ενώ ενέταξε τα Μαστιχοχώρια, "που παράγουν αυτό το προϊόν μεταφέροντας στα πέρατα του κόσμου το άρωμα της Χίου", μαζί με τους αγώνες για την ελευθερία και το εμπορικό δαιμόνιο των Χιωτών, στους τρεις άξονες που έχουν συμβάλει στη διεθνή προβολή της Χίου.

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Βαγγέλης Αποστόλου επισήμανε ότι μουσεία όπως αυτό της Χίου αποτελούν κιβωτούς διάσωσης κυρίως άυλων αξιών, με τεράστια σημασία για τον οικονομικό πολιτισμό και τις απαιτήσεις του σύγχρονου κόσμου. Πρόσθεσε επίσης ότι αναδεικνύει τον μόχθο και τη συλλογική προσπάθεια που επέδειξαν οι μαστιχοπαραγωγοί, αναφέρθηκε στη συνεταιριστική δράση και επισήμανε ότι η πολιτεία θα σταθεί δίπλα στις προσπάθειες των παραγωγών ώστε η παραγωγή της να συμβάλει στην ανάπτυξη του νησιού και του τόπου.

Την πρωτοβουλία του ΠΙΟΠ, και κυρίως της προέδρου του Σοφίας Στάικου, εξήρε ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος χαρακτηρίζοντας το μουσείο "παράθυρο" και αναγκαίο λάκτισμα αισιοδοξίας.

Στο "όραμα ενός δικτύου μουσείων που αναπτύσσονται πανελλαδικά ενάντια στην απαξίωση των καιρών" αναφέρθηκε η Σοφία Στάικου μιλώντας για το 8ο μουσείο του ομίλου, τα έξι χρόνια δημιουργίας του, την ευρωπαϊκή του διάκριση και τη συμβολή της κοινωνίας. "Η έναρξη του μουσείου αναδεικνύει τη μοναδικότητα ενός προϊόντος, την ιστορία του τόπου, τη μνήμη" είπε, ενώ ανήγγειλε τα εγκαίνια του 9ου μουσείου του ομίλου, του Μουσείου Αργυροτεχνίας, το φθινόπωρο, στα Γιάννενα. Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης ο πρόεδρος της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου Γιώργος Τούμπος και ο δήμαρχος Χίου Μανώλης Βουρνούς.


Κοντά στο Πυργί

Ένα κομψό μουσείο για το πιο πολύτιμο δάκρυ που παράγεται στη χώρα και στον κόσμο, κοντά στο Πυργί, στα νοτιόχωρα της Χίου, χώρεσε στη μόνιμη και την υπαίθρια έκθεσή του όλη την ιστορία της καλλιέργειας της μαστίχας, την επίδρασή της στην κοινωνία και τη διασύνδεσή της με την Ιστορία και τον πολιτισμό του νησιού. Έμφαση δίνεται στη διαχρονία και την αειφορία του χιώτικου προϊόντος, αφού και η UNESCO, το 2014, αναγνωρίζοντας ότι τα Μαστιχοχώρια και οι κάτοικοί τους συνιστούν ξεχωριστό και ιδιαίτερο πολιτισμικό στοιχείο, ενέγραψε την παραδοσιακή μαστιχοκαλλιέργεια στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας.


Φυσικό φάρμακο που θεραπεύει την... οικονομία

Το "δάκρυ", η ρητίνη που τρέχει από τις κεντιές του σχίνου, που πέρσι αναγνωρίστηκε ως φυσικό φάρμακο, θεραπεύει την οικονομία του νησιού από τα πολύ παλιά χρόνια. Μια ιστορία μόχθου και ομορφιάς αφηγείται η έκθεση του μουσείου, που ξεδιπλώνεται σε τρεις ενότητες.

Από το βυζαντινό μονοπώλιο στα χρόνια της κυριαρχίας των Γενουατών (1346-1566) κατακτητών, όπου οργανώθηκε με συστηματικό τρόπο η μαστιχοκαλλιέργεια και θεσπίστηκαν αυστηρότατοι νόμοι για την απόκρυψη ή το λαθρεμπόριο, στην οθωμανική κυριαρχία και τα προνόμια που δόθηκαν στους μαστιχοκαλλιεργητές, "τους μόνους που μπορούσαν να φοράνε άσπρο σαρίκι" μέχρι τον 20ό αιώνα, τη δημιουργία της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου το 1938 και τη δημιουργία του εργοστασίου της ΕΛΜΑ που μεταποίησε το προϊόν στη γνωστή τσίχλα και στο μαστιχέλαιο.

Η οργάνωση του αγροτικού χώρου, η αρχιτεκτονική των Μαστιχοχωρίων, οι φορεσιές, τα εργαλεία, η παραδοσιακή τεχνογνωσία και όλα όσα αφορούν την καλλιέργεια και τα προϊόντα που προκύπτουν από τη μαστίχα παρουσιάζονται στις τρεις ενότητες της έκθεσης.



Στην πρώτη ενότητα της έκθεσης παρουσιάζεται η παραδοσιακή τεχνογνωσία της μαστιχοκαλλιέργειας. Από τα κεντητήρια με τα οποία χαράζεται ο κορμός για να τρέξει το μαστίχι, τα μπαμπακού και τις χειρόφτριες, τα μαντήλια των γυναικών και τα γάντια χωρίς δάχτυλα, μέχρι τα κόσκινα στα οποία πλένεται το μαστίχι με αλάτι και κοσκινόχρωμα μέχρι τα μαστιχοκάλαθα για τη συλλογή του και τα μπουρμπουλάκια, τα μικρά πήλινα σκεύη, για την προσφορά της μαστίχας ως δώρου. Αναδεικνύονται ιδιαίτερα οι γυναίκες του μόχθου και της συλλογικότητας και η συμβολή τους σ' αυτή τη διαδρομή.

Στη δεύτερη ενότητα αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο η διαχείριση της μαστίχας ιστορικά διαμόρφωσε το αγροτικό και οικισμένο τοπίο της νότιας Χίου και των Μαστιχοχωρίων, ενώ στην τρίτη ενότητα παρουσιάζεται η συνεταιριστική εκμετάλλευση και μεταποίηση της μαστίχας στους νεότερους χρόνους, με τα καζάνια που δέχονταν το μαστίχι και το μεταμορφώνει σε κουφετάκι τσίχλας και τις άλλες μηχανές παραγωγής οι οποίες κατασκευάζονταν στο νησί, όπως μας εξήγησε ο Αντώνης Πλυτάς, ηλεκτρολόγος μηχανικός, που ανέλαβε την αποκατάσταση του εργοστασιακού χώρου στο μουσείο.

Η έκθεση, ωστόσο, αυτού του μουσείου εκτείνεται και στον περιβάλλοντα χώρο του, με τα μαστιχόδεντρα που καλλιεργούνται με τον παραδοσιακό τρόπο, την προσεκτική καθαριότητα του χώματος, τη συμπύκνωση του εδάφους με το πατητήρι και το ράντισμά του με ασπρόχωμα για να ακουμπήσει το "δάκρυ", το οποίο μετά τη συλλογή του θα παραδίδεται στην Ένωση Μαστιχοκαλλιεργητών Χίου. Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν πολυμεσικές εφαρμογές, ταινίες τεκμηρίωσης, μακέτες, αλλά και πρωτότυπα μηχανήματα σε λειτουργία, όπως το τυπογραφείο της ΕΛΜΑ, στην τρίτη ενότητα, αλλά και χώροι για περιοδικές εκθέσεις, εκδηλώσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Το μουσείο, κόστους 6.700.000 ευρώ, έργο του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα" στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007-2013, συγχρηματοδοτήθηκε από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Στα εγκαίνιά του παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Αντώνης Σαμαράς, ο εκπρόσωπος Τύπου της Ν.Δ. Γιώργος Κουμουτσάκος, ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης, ο πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών Θανάσης Βαλτινός, οι βουλευτές του νησιού Ανδρέας Μιχαηλίδης του ΣΥΡΙΖΑ και Νότης Μηταράκης της Ν.Δ., ο Νίκος Δένδιας, η Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Θόδωρος Ρουσόπουλος, η Μαρέβα Γκραμπόφσκι, ο Πέτρος Ευθυμίου, ο Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος, ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Χρυσόγονος, εκπρόσωποι της περιφερειακής και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο πρόεδρος του ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς Μιχάλης Σάλλας κ.ά.



Πηγή
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top