του Γεωργίου Καραμαδούκη 

Στον Γοργία του Πλάτωνος ο Καλλικλής υποστηρίζει την αντίθεση μεταξύ νόμου και φύσεως, δηλαδή ότι το συμβατικό δίκαιο των ανθρώπων προσκρούει με τους νόμους που διέπουν τα φυσικά πράγματα. Αυτό μας το αποκαλύπτει στο χωρίο 482e (Στις περισσότερες περιπτώσεις, εξάλλου, αυτές οι έννοιες είναι αντίθετες μεταξύ τους η φύση δηλαδή και ο νόμος). Αυτήν την ανακολουθία νόμου – φύσεως έρχεται να την διατυπώσει και στο χωρίο 483b (Θεωρώ αντίθετα πως αυτοί που θεσπίζουν νόμους είναι οι αδύναμοι άνθρωποι και το πλήθος. Σύμφωνα με τις αντιλήψεις και το συμφέρον τους λοιπόν θεσπίζουν νόμους και απονέμουν τους επαίνους και προσάπτουν τις κατηγορίες). Εδώ δηλαδή ο Καλλικλής εντοπίζει την προέλευση της αφύσικης σύμβασης σε μια συνωμοσία των αδυνάτων. Δηλαδή αντί να άρχει και να επιβάλλει τον νόμο ο δυνατός όπως συμβαίνει στην φύση, τελικώς ο νόμος διαμορφώνεται από τον σύνολο των αδυνάτων. 

Η ισότητα είναι η δικαιολογία των ανάξιων 
Αυτή η διαμόρφωση του νόμου από τους αδυνάτους εξηγείται από τον Καλλικλή στο αμέσως επόμενο χωρίο 483c. Εκεί ο φιλόσοφος αναφέρει πως οι αδύνατοι προσπαθούν να εκφοβίσουν τις ισχυρές φύσεις που έχουν την ικανότητα να πλεονεκτούν, θεωρώντας άδικο να έχει κάποιος περισσότερα από τους άλλους Κατόπιν προβάλλουν την αρχή της ισότητος μεταξύ των πολιτών μόνο και μόνο επειδή αυτοί είναι ανάξιοι να κατέχουν όσα και οι ισχυρότεροι. Αυτή η ισότητα αποτελεί για τον φιλόσοφο την ύψιστη επίφαση δικαίου, που συνάδει αρμονικά με την ασθενή μετριότητα και ανικανότητα του δουλικού όχλου. 
Για τον Καλλικλή το δίκαιο δεν πρέπει να διαμορφώνεται από τους αδυνάτους αλλά από τους ισχυρούς. Η δικαιοσύνη δηλαδή πρέπει να απονέμεται από τους καλύτερους που από κάθε οπτική γωνία ξεχωρίζουν από το πλήθος. Είναι δίκαιο λοιπόν να άρχουν οι ισχυροί και να καθυποτάσσονται οι αδύνατοι. Αυτό δηλώνεται κυνικώς στο χωρίο 483d (Η ίδια η φύση όμως, νομίζω ότι αποδεικνύει το αντίθετο, ότι δίκαιο είναι ο καλύτερος να πλεονεκτεί του χειροτέρου και ο δυνατότερος του αδυνατοτέρου)....
Η δικαιοσύνη λοιπόν στην οποία πιστεύει ο Καλλικλής ταυτίζεται με το λεγόμενο δίκαιο του ισχυροτέρου. Για να καταστήσει σαφή την άποψη αυτή φέρνει ως παραδείγματα την εκστρατεία των Περσών έναντι των Ελλήνων και των Σκύθων (483e). Οι Πέρσες με αυτές τις πολεμικές επιχειρήσεις δεν βασίστηκαν σε κάποιο δίκαιο αλλά θέλησαν να επιβάλλουν δίκαιο δια της δυνάμεώς τους. Φέρνει όμως και ως παράδειγμα την βίαιη απόσπαση των βόων του Γηρυόνη από τον μυθικό Ηρακλή (484c ). Ο Ηρακλής αρπάζει τα βόδια χωρίς την καταβολή αντιτίμου ή κάποιου δώρου και αποκτά λόγω της φυσικής του ρώμης το ποθούμενο. 
Στο δε χωρίο 484a ο Καλλικλής διατυπώνει ρητώς την θεωρία του υπερανθρώπου την οποία αργότερα χρησιμοποίησε και ο Νietzsche και άλλοι διανοούμενοι του 19ου αιώνος. Εκεί φαίνονται και οι πολιτειακές αντιλήψεις του Καλλικλέους καθώς πιστεύει πως αν υπάρξει ικανός άνδρας με φυσική ανωτερότητα που θα συντρίψει τα συμβατικά θεσπίσματα, θα αναδειχτεί ως δεσπότης επιβάλλοντας το φυσικό δίκαιο. Συνεπώς ο Καλλικλής αδιαφορεί για το πλήθος το οποίο θεωρεί αδύναμο και επικροτεί το δεσποτικό πολίτευμα, ένα πολίτευμα το οποίο μπορεί είτε να ταυτίζεται με την τυραννία είτε με την αριστοκρατία. 


Στόχος της Δημοκρατίας η υποταγή στο σύστημα 
Οι αντιδημοκρατικές του απόψεις φαίνονται και από την καταγγελία της δημοκρατικής παιδείας που δεν αναδεικνύει τους υπερανθρώπους, αλλά δημιουργεί μαλθακούς πολίτες έτοιμους να τους εντάξει στο μετριοπαθές σύνολο. Χαρακτηριστικά στο χωρίο 484a αναφέρει: «διαπλάθωντες τους καλυτέρους και ισχυροτέρους ανάμεσά μας, αφού τους συλλάβουμε από την παιδική ηλικία, όπως ακριβώς τους λέοντες, τους εξημερώνουμε με μαγικά άσματα και ευάρεστες διδαχές με απώτερο στόχο την ολοκληρωτική υποταγή τους στο σύστημα»....

Διαβάστε περισσότερα www.elkosmos.gr/to-dikeo-tou-ischiroterou-kata-ton-kallikli-o-ellinas-prodromos-tou-nietzsche/ © www.elkosmos.gr
Διαβάστε περισσότερα www.elkosmos.gr/to-dikeo-tou-ischiroterou-kata-ton-kallikli-o-ellinas-prodromos-tou-nietzsche/ © www.elkosmos.gr
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top