(του Θανάση Αυγερινού)
Οι ελληνορωσικές σχέσεις βρίσκονται στο ναδίρ των τελευταίων δεκαετιών και ουδείς μοιάζει να αμφισβητεί την εκτίμηση αυτή ούτε στη Μόσχα ούτε στην Αθήνα. Το τραγικότερο, όμως, είναι ότι και ουδείς από τους εμπλεκόμενους –υπουργεία, φορείς, υπηρεσίες, διπλωμάτες των δύο χωρών– μοιάζει να ευελπιστεί σε σύντομο «ξεκόλλημα από το βάλτο», παρά τις διαπιστώσεις ότι οι σχέσεις με τη Ρωσία θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν από τους πυλώνες ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας.
«Οι σχέσεις μας είναι σαν να ξεκινούν κάθε φορά από την αρχή, λες και κάποιος καταφέρνει συνεχώς να μηδενίζει το κοντέρ», μας έλεγε τις προάλλες ρωσική διπλωματική πηγή, επιβεβαιώνοντας ότι με χίλια ζόρια και βάσανα κατόρθωσε η ελληνική πλευρά να κλείσει ημερομηνία για τη συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Δημήτρη Δρούτσα με το Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ.
Είχε προηγηθεί η ατυχέστατη για τα ελληνικά συμφέροντα ακύρωση της επίσκεψης Δρούτσα τον περασμένο Δεκέμβριο, η οποία εισπράχθηκε από τη Ρωσία ως «πλήρης περιφρόνηση» στη ρωσική κατεύθυνση της εξωτερικής μας πολιτικής, όπως άλλωστε μοιάζουν στα μάτια της Μόσχας και πολλές επιλογές της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου από τις πρώτες ημέρες της θητείας της, παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις μεμονωμένων υπουργών και του επικεφαλής της. Και, όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, για το «σημειωματάριο» του Κρεμλίνου είναι αδιάφορο αν το τελικό αποτέλεσμα είναι προϊόν συνειδητής απόφασης κάποιων κύκλων εντός ή εκτός της ελληνικής κυβέρνησης ή μια συνηθισμένη «ελληνικού τύπου» ανεπάρκεια ή αδιαφορία μπροστά στα τόσα συσσωρευμένα προβλήματα μιας κυβέρνησης που δεν μπορεί να δει πέρα από τη... μύτη του ελληνικού χρέους.
Ο τουρισμός μοναδική εξαίρεση
«Εσείς τι λέτε; Θα τα καταφέρει τελικά να έρθει στη Μόσχα ο κ. Δρούτσας στις 7 Ιουλίου;» ρωτούν οι Ρώσοι διπλωμάτες με σαρδόνια χαμόγελα, καταγράφοντας μια από τις μεγαλύτερες στην ιστορία των διμερών σχέσεων «σιγή ασυρμάτου» και την πλήρη σχεδόν απουσία διμερών επισκέψεων και ανταλλαγών την τελευταία διετία, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Μία απ’ αυτές, ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Π. Γερουλάνος και ο υφυπουργός του Γ. Νικητιάδης, που ταξίδεψαν ήδη δύο και τρεις φορές αντιστοίχως στη Μόσχα, επιζητώντας να αυξήσουν τους Ρώσους τουρίστες...
προς την Ελλάδα, από τους περίπου τετρακόσιες χιλιάδες, που είναι σήμερα, έναντι τριών εκατομμυρίων, που επισκέπτονται ετησίως την Τουρκία και δυόμισι, που επέλεξαν ως προορισμό τους την Αίγυπτο το 2010.
Η προσέλκυση Ρώσων τουριστών μοιάζει με την παρηγοριά στις εν γένει «άρρωστες» και υποτονικές ελληνορωσικές σχέσεις και, δόξα τω Θεώ, εργάζονται γι’ αυτή όχι μόνο το τουριστικό επιτελείο της χώρας, με τις όποιες δυνατότητες και αδυναμίες του, αλλά και η πολυετής φιλελληνική εκπαίδευση τόσο της σοβιετικής όσο και της νεορωσικής εποχής, που, μαζί με τις αυξανόμενες ανθρώπινες επαφές των νέων γενεών, καθιστούν τη χώρα μας ένα διαρκώς πιο επιθυμητό και «μοδάτο» προορισμό για ολοένα και περισσότερους κατοίκους της Ρωσίας και τις ευκατάστατες ελίτ της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
Γύρω από τον αριθμό των Ρώσων τουριστών «χτίζονται» και μερικοί από τους θρύλους των διμερών σχέσεων, που έρχονται αναπόφευκτα να καλύψουν το κενό πραγματικών εξελίξεων. «Οι τουρίστες προς την Ελλάδα θα μπορούσαν να είναι ένα, δύο και τρία εκατομμύρια ετησίως, αν δεν υπήρχαν οι βίζες Σένγκεν», λένε συχνά οι Ρώσοι διπλωμάτες, πιέζοντας μαζί με το Κρεμλίνο προς την κατάργησή τους αλλά και φιλοδοξώντας να αυξηθούν οι «διευκολύνσεις» στη χορήγησή τους, όπου η Ελλάδα πρωταγωνιστεί προς το παρόν μόνο στην ταχύτητα έκδοσής τους από το γενικό προξενείο Μόσχας. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό πολλαπλών θεωρήσεων, που θα επέτρεπε σε Ρώσους πολίτες, οι οποίοι θαυμάζουν την Ελλάδα και έχουν τα οικονομικά μέσα, να έρχονται περισσότερες από μία φορά το χρόνο στη χώρα μας, παραμένει σε εντυπωσιακά χαμηλά επίπεδα, 5,7% του συνόλου, καθιστώντας κωμικοτραγικές τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις και τις σχετικές υποσχέσεις της τουριστικής μας ηγεσίας στη ρωσική αγορά, οι οποίες ακυρώνονται στην πράξη από τις αντίθετες επιλογές του ελληνικού ΥΠΕΞ.
«Πρέπει πρώτα να συμφωνήσετε μεταξύ σας τι ακριβώς θέλετε από τις σχέσεις σας με τη Ρωσία», μας είπαν αξιωματούχοι στη Μόσχα, που εμπλέκονται στην προετοιμασία της επίσκεψης Δρούτσα, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει μια νέα αφετηρία στις διμερείς σχέσεις, εάν αυτό επιθυμούσε πραγματικά η Αθήνα – πράγμα αμφίβολο.
«Δεν έχουμε δώσει στους Ρώσους τη σημασία που αντικειμενικά έχουν, αλλά οι ευθύνες για το επίπεδο των ελληνορωσικών σχέσεων βαρύνουν και τις δύο πλευρές», δηλώνουν Έλληνες διπλωμάτες, οι οποίοι διαψεύδουν την ύπαρξη οποιωνδήποτε «θεαματικών» ρωσικών προτάσεων, όπως αυτές που κατά καιρούς εμφανίζονται σε ελληνικά blogs, για χορήγηση άτοκων δανείων και πιστώ σεων στην Ελλάδα, ανταλλαγή χρέους με ρωσικές βάσεις στο Αιγαίο ή συνέχιση της προμήθειας με ρωσικά εξοπλιστικά συστήματα, με αντάλλαγμα οπωροκηπευτικά, κατά τη λογική του μπάρτερ.
Η μόνη σχετική πρόταση που έχει έως σήμερα σταθεί δυνατό να επιβεβαιωθεί ήταν μια προφορική εισήγηση για ευέλικτο χειρισμό στην εξόφληση των εξοπλιστικών συμβολαίων, που είχε υπογράψει η κυβέρνηση Καραμανλή και «πάγωσαν» μέχρι νεωτέρας από την κυβέρνηση Παπανδρέου. «Καταθέσαμε την πρόταση για μερική εξόφληση σε είδος, ενδεχομένως με ελληνικά προϊόντα και αναπροσαρμογή των χρονικών ορίων των συμβολαίων», δήλωσε στα «Επίκαιρα» στέλεχος της ρωσικής «Ροσαμπαρονέξπορτ», που έδειξε απογοητευμένο για τις υπάρχουσες προοπτικές στην άλλοτε πρώτη αγορά του ΝΑΤΟ, η οποία είχε ανοίξει για τα ρωσικά όπλα και φαίνεται πως κλείνει επί μακρόν, λόγω της ελληνικής οικονομικής κρίσης.
«Η Ελλάδα έχει ανάγκη τη Ρωσία»
«Ας μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα έχει πολύ μεγαλύτερη ανάγκη τη Ρωσία, παρά το αντίστροφο, και η Μόσχα δεν έχει λόγο να υπερβάλλει εαυτόν», σημειώνουν διπλωματικοί παρατηρητές, καλοί γνώστες των ελληνορωσικών, που θύμισαν τις πρωτοφανείς για ξένο υπουργό και, εντέλει, υβριστικές για τη Ρωσία δηλώσεις της υπουργού ΠΕΚΑ Τ. Μπιρμπίλη, «γνωστής για τις στενές της σχέσεις με το πρωθυπουργικό περιβάλλον της Ελλάδας», η οποία ήρθε στη Μόσχα τον περασμένο Οκτώβριο για να διαπραγματευτεί τον οριστικά, ως φαίνεται, ακυρωμένο πετρελαιαγωγό Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη, αλλά δεν παρέλειψε, προς έκπληξη πολλών, να «στολίσει» τους Ρώσους για «χαμηλή περιβαλλοντική συνείδηση», «αρχιτεκτονικό κιτς» μπροστά στην Κόκκινη Πλατεία και κυκλοφοριακές συνθήκες «Καΐρου». Τις εκτιμήσεις αυτές συμμερίζεται και ο πολιτικός αναλυτής Νικολάι Στάρικοφ, συγγραφέας του best seller Πώς κατασκευάζεται μια κρίση, όπου, μεταξύ άλλων, υιοθετείται η άποψη ότι η κυβέρνηση Καραμανλή «πλήρωσε» τα ενεργειακά ανοίγματά της στη Ρωσία.
Αναθυμούμενοι τη μοναδική τα τελευταία χρόνια συνάντηση των πρωθυπουργών Ελλάδας και Ρωσίας, Γ. Παπανδρέου και Β. Πούτιν, στη Μόσχα το Φεβρουάριο του 2010, «μετά την οποία δεν συνέβη απολύτως τίποτε στις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών», Ρώσοι αξιωματούχοι, που έχουν γνώση του περιεχομένου της κατ’ ιδίαν συνάντησης, δηλώνουν έκπληκτοι «γιατί η Ελλάδα, παρά τη δυσμενή της θέση, δεν ζήτησε τίποτε ούτε πρότεινε κάτι άμεσα υλοποιήσιμο», εξηγώντας ότι, ελλείψει ιδεών και σχεδίου, το μόνο που έκανε η Μόσχα διά του προέδρου Μεντβιέντεφ –πρώτου παγκοσμίως ηγέτη που το έπραξε δημόσια– ήταν να συστήσει στον Έλληνα πρωθυπουργό να καταφύγει στο ΔΝΤ, προοπτική που προφανώς συζητούσαν άπαντες στο παρασκήνιο. «Κι εμείς εντυπωσιαστήκαμε, γιατί η ρωσική πλευρά δεν εισηγήθηκε κάτι που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί», σχολιάζουν Έλληνες διπλωμάτες, οι οποίοι υπενθυμίζουν ότι το αρνητικό κλίμα από πλευράς Μόσχας κλιμακώθηκε τους μήνες που ακολούθησαν, πριν καταλήξει στην απαξιωτική προ μηνών τοποθέτηση Λαβρόφ «παίρνετε και μάλιστα όχι λίγα από ΕΕ και ΔΝΤ, άρα τι θέλετε από μας;» και την απόφαση του Ρώσου υπουργού Οικονομικών Αλεξέι Κούντριν να διακοπεί κάθε αγορά «απαξιωμένων ομολόγων από Ελλάδα και Ιρλανδία» και να συνεχιστεί για τις υπόλοιπες ευρωπαϊ κές χώρες και την Ιαπωνία.
«Εντέλει, τι ακριβώς θέλετε από μας;» Ένα ερώτημα που έρχεται και ξανάρχεται στο στόμα των Ρώσων, που ασχολούνται με τα ελληνορωσικά, στο οποίο θα πρέπει να βρει απαντήσεις ως τις 7 Ιουλίου ο Δ. Δρούτσας ή όποιος, τέλος πάντων, ηγείται τότε του ελληνικού ΥΠΕΞ... 
(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Επίκαιρα: 02/06/2011)

 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top