Άρθρο - ανάλυση του κ. Γιώργου Αλογοσκούφη


Για πολλά χρόνια μετά το 2010, οι περισσότεροι σχολιαστές πίστευαν ότι η Ελλάδα θα είναι η πρώτη χώρα που θα αναγκαστεί να βγει από την ευρωζώνη και, ενδεχομένως, από την Ε.Ε. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και η βούληση του ελληνικού λαού να παραμείνει στην ευρωπαϊκή οικογένεια έχει μέχρι στιγμής αποτρέψει αυτό το ενδεχόμενο.

Τώρα, μετά το βρετανικό δημοψήφισμα, μπροστά μας βρίσκεται η βρετανική έξοδος. Η Ελλάδα, μεταξύ άλλων, καλείται να υιοθετήσει μια θέση αναφορικά με τη σχέση Βρετανίας-Ε.Ε. μετά τη βρετανική έξοδο.

Υπάρχουν, σε γενικές γραμμές, δύο πιθανές εκβάσεις των διαπραγματεύσεων αναφορικά με τη βρετανική έξοδο. Η μια είναι ένα «σκληρό Brexit». H Βρετανία αφήνει την ενιαία αγορά, εγκαταλείπει τις «τέσσερις ελευθερίες» -την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των αγαθών, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων- και καταφεύγει σε ένα είδος «βρετανικού φρουρίου», με σημαντική μείωση του όγκου των οικονομικών συναλλαγών μεταξύ της Βρετανίας και της Ε.Ε. Η δεύτερη πιθανή έκβαση είναι «μαλακό Brexit». Η Βρετανία παραμένει στην ενιαία αγορά, διατηρεί το κοινοτικό κεκτημένο και δέχεται την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, με κάποιους, ίσως, διακοσμητικούς περιορισμούς, χωρίς βεβαίως να μετέχει στα πολιτικά όργανα της Ε.Ε.

Το ερώτημα που τίθεται για την Ελλάδα είναι αν θα πρέπει να επιδιώξει ένα «σκληρό Brexit» ή αν θα πρέπει να αποσκοπεί σε μια διαπραγμάτευση που θα οδηγήσει τη Βρετανία να δεχτεί ένα «μαλακό Brexit».
Η θέση της Ελλάδας στις διαπραγματεύσεις για το Brexit δεν θα προσδιοριστεί ασφαλώς από τους στενούς ιστορικούς δεσμούς της με τη Βρετανία, αλλά από τα ελληνικά συμφέροντα. Ποια, όμως, είναι αυτά;

Αναφορικά με τις εξαγωγές, η Βρετανία είναι μόνο η έκτη μεγαλύτερη αγορά για τις ελληνικές εξαγωγές. Οι ελληνικές εξαγωγές στη Βρετανία αντιπροσωπεύουν μόνο το 3,8% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών αγαθών. Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα θα δυσκολευτεί να βρει άλλες αγορές στην περίπτωση ενός «σκληρού Brexit». Εξ αυτού του λόγου, η Ελλάδα θα πρέπει να επιδιώξει ένα «μαλακό Brexit». Το επιχείρημα αυτό ενισχύεται εάν αναλογιστεί κανείς αγορές τρίτων χωρών στην Ευρώπη. Η Ελλάδα δεν ανταγωνίζεται με το Ηνωμένο Βασίλειο σε τρίτες αγορές στην Ευρώπη, καθώς η δομή των ελληνικών και των βρετανικών εξαγωγών είναι αρκετά διαφορετική. Ετσι, η Ελλάδα έχει να κερδίσει πολύ λίγο από το κενό που θα ανοίξει στις αγορές αυτές στην περίπτωση ενός «σκληρού Brexit».

Μια δεύτερη σημαντική εξαγωγική αγορά για την Ελλάδα είναι ο τουρισμός. Από τα 23,6 εκατομμύρια τουρίστες που επισκέφθηκαν την Ελλάδα το 2015 2,4 εκατομμύρια προέρχονταν από το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η δεύτερη μεγαλύτερη τουριστική αγορά για την Ελλάδα, σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με τη Γερμανία (2,8 εκατομμύρια το 2015). Εάν οι διαπραγματεύσεις για το Brexit οδηγήσουν σε ένα «σκληρό Brexit», με περαιτέρω αρνητικές επιπτώσεις στην αξία της στερλίνας και μια παρατεταμένη ύφεση για τη βρετανική οικονομία, τότε θα μπορούσε κανείς να προβλέψει μια σημαντική μείωση στις αφίξεις Βρετανών τουριστών στην Ελλάδα, με έντονα αρνητικές συνέπειες για την ελληνική οικονομία.

Ενα τρίτο ζήτημα είναι ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. Η Βρετανία είναι καθαρός συνεισφέρων, περίπου 7 δισ. ευρώ το 2014, στον προϋπολογισμό της Ε.Ε., παρά τις βρετανικές επιστροφές. Στην περίπτωση ενός «σκληρού Brexit», η Βρετανία θα σταματήσει να συνεισφέρει στα κοινοτικά ταμεία. Στην περίπτωση ενός «μαλακού Brexit», η Ε.Ε. θα μπορούσε να διαπραγματευτεί μια μειωμένη συνεισφορά, όπως συνέβη με τη Νορβηγία. Δεδομένου ότι η Ελλάδα, σε αντίθεση με τη Βρετανία, είναι καθαρός αποδέκτης από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, με το ποσό των 5 δισ. ευρώ το 2014, η Ελλάδα έχει πολλά να χάσει στην περίπτωση ενός «σκληρού Brexit».

Ενα τέταρτο στοιχείο αφορά τη μετανάστευση. Τόσο η Ελλάδα όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι χώρες υποδοχής μεταναστών από την υπόλοιπη Ευρώπη. Ωστόσο, μετά την κρίση του 2010, η μετανάστευση από την Ελλάδα έχει αυξηθεί σημαντικά, συμπεριλαμβανομένης της μετανάστευσης προς το Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό βοήθησε στο να μειωθούν οι κοινωνικές εντάσεις στην Ελλάδα. Επιπλέον, πολλοί πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν επιλέξει την Ελλάδα ως τη χώρα όπου διαμένουν κατά τη διάρκεια της συνταξιοδότησής τους, συμβάλλοντας άμεσα στην ελληνική οικονομία. Με ένα «μαλακό Brexit», η επωφελής για την Ελλάδα ελεύθερη διμερής κυκλοφορία των προσώπων θα αντιμετωπίσει την ελάχιστη δυνατή αρνητική διαταραχή.

Τέλος, προβληματισμό προκαλούν οι διαφορετικές μακροοικονομικές επιπτώσεις από ένα «μαλακό» και ένα «σκληρό Brexit» στο σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ενα «σκληρό Brexit» είναι βέβαιο ότι θα είναι ένα μεγάλο σοκ για την ευρωπαϊκή οικονομία και, έτσι, είναι πολύ πιο επικίνδυνο για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας απ’ ό,τι η «μεγάλη ύφεση» που της επιβλήθηκε μετά την κρίση εξωτερικού χρέους του 2010. Ετσι, οι μακροοικονομικές συνέπειες ενός σκληρού Brexit στην ευρωπαϊκή μακροοικονομία και οι κίνδυνοι για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας είναι ένας πρόσθετος λόγος για τον οποίο η Ελλάδα θα πρέπει να στοχεύσει σε ένα «μαλακό Brexit».

Αυτά είναι τα πέντε πιο σημαντικά ζητήματα για την Ελλάδα στις επικείμενες διαπραγματεύσεις για το Brexit: οι εξαγωγές, ο τουρισμός, ο προϋπολογισμός της Ε.Ε., η μετανάστευση και οι επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία. Με βάση αυτά τα οικονομικά συμφέροντα και με την επιφύλαξη του να μη δοθεί αφορμή στη Βρετανία να δηλώσει δικαιωμένη από το Brexit και να ενισχύσει τις φυγόκεντρες τάσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η Ελλάδα πρέπει να επιδιώξει ένα «μαλακό Brexit».

* καθηγητής στην έδρα «Κωνσταντίνος Καραμανλής», Fletcher School, Tufts University και στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών


Πηγή
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top