Από το Ημερολόγιο ενός παιδιού της Κατοχής...

Από το Ημερολόγιο ενός παιδιού της Κατοχής...



ΠΑΤΡΑ, ΜΑΙΟΣ 1941. Η μεραρχία του Χίτλερ, ανεμίζοντας τη νεκροκεφαλή μπαίνει στην Πάτρα. Ο φόρος, η αγωνία και η πείνα κατακλύζουν τα πάντα…
Τι μπορεί να περιλαμβάνει το Ημερολόγιο μιας μαθήτριας 4ης Γυμνασίου για εκείνα τα δύσκολα χρόνια; Τι μπορεί να προσθέσει στο σήμερα;
«Μα να… εκείνο το καθημερινό, το μικρό, ίσως και ασήμαντο… να περιγράψει τον κόσμο του, τους φίλους τη γλώσσα, την πίστη, το λουλούδι της εφηβείας λιωμένο αμέτρητες φορές κάτω από τη μπότα του κατακτητή…». Λόγια από την εισαγωγή στο βιβλίο της αείμνηστης Μαρίας Μανωλάκου. Γεννήθηκε στην Πάτρα. Ως μαθήτρια συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση και στο εφηβικό της Ημερολόγιο έχει διασωθεί η εμπειρία της εκείνης της εποχής. Το βιβλίο «Από το Ημερολόγιο ενός παιδιού της Κατοχής», κυκλοφόρησε το 1983, από το Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Ι.Δ. Κολλάρου & ΣΙΑΣ Α.Ε. Αθήνα.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ
10 Μαΐου 1941. «Τώρα γυρίζουμε στην Πάτρα. Καημένε μουντζούρη. Εσύ που μας πήγαινες σε τόσες χαρές, κουβάλα τώρα τους σκλάβους. Γι' αυτό η μάνα μου και η θεία μου ξανάβαλαν τα πένθιμα, για τη σκλαβιά[…] Αχ ναι, ο πατέρας ήταν παλληκάρι, ενώ εγώ και μόνο που τους είδα στον Ψαθόπυργο πήγα να κρεπάρω. Μέχρι και το τρένο σφυρίζει βραχνά, σαν να κλαίει μαζί μας[…] Οι Έλληνες σκλάβοι, ποιος το έλεγε. Μα όχι δεν κλαίω… ειν' απ΄τον καπνό. Ψέματα, ποιον καπνό, απ΄τη φούρκα μου είναι, αδύνατο να το χωνέψω πως είμαστε σκλάβοι[…] Να΄τοι πάλι οι κατάμαυροι χάροι…»
11 Μαΐου 1941. «Ευτυχώς ξαναβρίσκω την Κατερινούλα μου, το φιλεναδάκι μου, ήμασταν χωριστά κοντά 7 μήνες από την ώρα που χαθήκαμε στον βομβαρδισμό. Κάνουμε βόλτα στην πόλη, τι βόλτα δηλαδή, περιφορά σε νεκροταφείο. Από τα Ψηλά Αλώνια μέχρι το Βλατερό, νέκρα και παγωμάρα..»
14 Μαΐου 1941. «Έχει την καταραμένη συσκότιση, πάλι μας κόψανε το φως [...] γράφω και μουτζουρώνω χαρτιά να μη σκάσω, η μάνα με τη σύνοψη, η θεία με το πλεκτό…»
15 Μαΐου 1941. «Τι νέκρα και αυτή, φύλλο δεν κουνιέται. Τα πάντα κλειστά, όλοι άφαντοι […] Χάθηκαν και τα παιδάκια με τα πατίνια, είναι δυνατόν να μένουν μαντρωμένα;»
20 Μαΐου 1941. «Μας σκοτώνουν! Όλη η πόλη βουίζει το μαύρο μαντάτο. Πέρασε και ο κυρ Γιάννης και μου άφησε το Νεολόγο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα εκείνο το κατάμαυρο 'εις θάνατον»
27 Μαΐου 1941. «Περίεργα όντα οι καταχτητές, σαν να κατάπιανε μπαστούνια περπατούν, αμ η φωνή τους, σαν γαύγισμα σκύλου…»
6 Ιουνίου 1941. «Τα πράγματα σκουραίνουν. Πως θα πλυθούμε χωρίς σαπούνι; Πως θα μαγειρεύουμε χωρίς κάρβουνα; Πως θα κουνηθούμε χωρίς λεωφορεία;»
18 Ιουνίου 1941. «Μαύρη μέρα για την Πάτρα. Κατέφθασαν οι κοκορόφτεροι..»
20 Ιουνίου 1941. «Έχει φουντώσει η συζήτηση. Καλύτερα ή χειρότερα με τους Ιταλούς;»
(Αμέσως μετά τα παιδιά επιστρέφουν στο σχολείο. Κάνουν αντίσταση μέσω της ποίησης. Πρωτεργάτης η Νίκη, μια κρητικά σκέτο παλικάρι! Ένας καθηγητής στέκεται εμπόδιο. Δειλιάζει. Σύντομα όλα αλλάζουν. Από το σπίτι του καθηγητή «φεύγουν» Σολωμός, Βαλαωρίτης κά. Ξεχωρίζουν τους στίχους που τραγουδάνε τη λευτεριά).
8 Ιουλίου 1941. «Προφητικός του Παλαμά, να απαγγέλει ο καθηγητής και η τάξη να απογειώνεται!!!»

«ΕΙΧΑ ΕΝΑΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ»
23 Ιουλίου 1941. «Η έναρξη των διακοπών στο Αίγιο».
25 Ιουλίου 1941. «Δύο εβδομάδες στον παράδεισο. Η γιαγιά είναι η καλύτερη και πάμε και για μπάνιο».
5 Αυγούστου 1941. "Εκεί που καθόμαστε, η γιαγιά στον αργαλειό και εγώ στο λινάρι και κάτι γειτόνισσες με τη ρόκα, ορμάει μέσα η κυρά-Γιώργαινα και μας λέει. 'Σκοτώνουν οι Γερμανοί τα παιδάκια. Τι μωρολογάτε εδώ μέσα, τρεχάτε, μαζεύτε τα παιδιά', μας λέει. Και ενώ την κοιτάγαμε άναυδες, αρχίζει να χτυπιέται. ' Ο Γρηγοράκης μου… το βαφτιστήρι μου… πάει. Το φάγανε οι φονιάδες'. Και πέφτει κάτου ξερή[…] Μετά που συνέφερε κάπως, μας τα πε όλα… Η κακομοίρα η μάνα του. Φεύγοντας για δουλειές ξέχασε την πόρτα ανοιχτή[…] Πιάνει το τραγούδι το παιδάκι ως συνήθως. 'Κορόιδο Μουσολίνι…' Λίγο πιο κει στη δημοσιά, φύλαγαν δύο Γερμαναράδες[…] Ο ένας Γερμανός να πετάει ψηλά μια σοκολάτα, ο Γρηγοράκης να χοροπηδάει γύρω του να τη φτάσει και ο άλλος να του κάνει νόημα να ξαναπεί το τραγούδι […[ Ρίχνει ο Ούννος μια δύο κατά πάνου στο παιδάκι[…] Κανείς δεν τόλμησε να ξεμυτίσει.
5 Αυγούστου 1941. «Τέρατααα… θέλω να φωνάξω να ουρλιάξω[…] Είμαι πάλι στην Πάτρα. Ναι γύρισα άρον άρον μόλις έμαθα το μαύρο μαντάτο».
8 Αυγούστου 1941. "Είχα έναν Παράδεισο. Το Αίγιον, το περιβόλι μας τη γιαγιά[…] Το Αίγιον είναι εκεί, το περιβόλι εκεί, μα κι ο τάφος του Γρηγοράκη…»

ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ...
(Τα πρώτα σημάδια της πείνας και οι μαυραγορίτες κάνουν χρυσές δουλειές το φθινόπωρο)
25 Αυγούστου 1941. "Σήμερα το πρωί, εκεί που πέρναγα βιαστική από την Αγίου Νικολάου, τι[…] ακούω νταούλια. Χωριάτικος γάμος. Το κάρο με τα προικιά, οι συμπέθεροι με τα καλά τους[…] Βγήκε ο κόσμος μα ο γλεντήσει. Οπότε[…] πλακώνει σαν αστραπή το ξυπόλυτο τάγμα. Σαλτάρει στο κάρο, μερικές σουγιαδιές στα σακιά… το στάρι… να τα καρύδια, βροχή στο δρόμο. Για πότε τα βουτήξανε και λακίσανε…»
5 Σεπτεμβρίου 1941. "Ωραία χαζογέλαγα χθες, μα που να 'ξερα τι μας ξημερώνει. Όρκος στο Χίτλερ!. Έρχεται σήμερα ο μπαμπάς της Φιλίτσας, κατακίτρινος και τι μας λέει; Πως οι Αρχές Κατοχής απαιτούν απ όλους τους υπαλλήλους όρκο στο Χίτλερ…"
6 Σεπτεμβρίου 1941. "Ευτυχώς […] ουδείς λόγος, προς το παρόν, περί όρκου των μαθητών στον Ενδοξότατον…»
18 Σεπτεμβρίου 1941. «Όσα κορίτσια γυρίζουν από χωριά, όλα τ΄ ομολογούν. Γίνεται μύλος! Στρατιές ολόκληρες εκστρατεύουν από την πόλη ζητιανεύοντας….»
1 Οκτωβρίου 1941. «Φθινοπώριασε για τα καλά και καλύτερα γιατί ταιριάζει με την ψυχολογία μου».
2 Οκτωβρίου 1941. «Πότε θα αρχίσουν οι φούρνοι να δίνουν το 'ηλιόψωμο' ο κόσμος παραπατάει από αδυναμίες…»
13 Οκτωβρίου 1941. «Ένα χαρτάκι.. Το διαβάζω, το χαϊδεύω, το σταυρώνω […] το δελτίο του μπιμπισί στην πόρτα μας […] και η Αγγλία παραμένει ανίκητη και η Ρωσία παίρνει τα πάνω της…»
14 Οκτωβρίου 1941. «Ιδέα της Νίκης […] Λοιπόν γίναμε όλες 'διαδοσίες' τουτέστιν διασπορείς ψευδών ειδήσεων'. Μας μάζεψε και μας το πε ορθά κοφτά. Τα νέα (τα καλά) που θα μαθαίναμε από δω και πέρα, δε θα τα κρατάμε μόνο για τον εαυτό μας…».

«ΧΑΙΡΕ ΝΤΟΥΤΣΕ»
24 Οκτωβρίου 1941. «Θα γιορτάσουμε τη σημαία μας! Μας το είπαν σήμερα στο σχολείο. Την τελευταία ώρα πριν φύγουμε, τραγουδήσαμε όλα τα τραγούδια της, το σχολείο ξαναντήχησε από χαρούμενες φωνές κι η καρδιά μας φούσκωσε από καμάρι. Γλυκιά μου γαλανόλευκη / πόση χαρά σκορπίζεις…»
25 Οκτωβρίου 1941. «Ψέμα! Δε θα γιορτάσουμε τη σημαία μας. Δεν το επέτρεψε η 'Σεβαστή Ιταλική Διοίκησις'. Και σήμερα πρωί πρωί, βάλανε δύο καραμπινιέρους, με τα γελοία ναπολεόντεια καπέλα τους, έξω από την πόρτα του σχολείου να μας επιτηρούν… Σκέψου τι τρόμο έχουν οι καημένοι οι καταχτητές μας, αφού τρέμουν ως και τα κοριτσάκια, μη τους ξεφύγει κάνα ζήτω - και βάνουν οπλισμένους μέχρι τα δόντια φρουρούς έξω απ τα Γυμνάσια Θηλέων[…]. Κι όμως, εμείς γιορτάσαμε τη σημαία μας. Ναι βρε φασιστάδες μακαρονάδες, τόσο βλάκες είσαστε;[…] Αμ η καζούρα; Όλο το σχολείο να περνάει μπροστά απ τους καραμπινιέρους, σκαστό στα γέλια, χαιρετώντας δήθεν φασιστικά και πίσω από την πλάτη τους, να οι μούντζες. Χαίρε Ντούτσε…»
28 Οκτωβρίου 1941. "Και τώρα; Ζούμε στην κόλαση. Πείνα, σκλαβιά, τρόμος, θάνατος, ποιος ξέρει απ θα ξημερωθεί; Ε, λοιπόν και τώρα ΟΧΙ θα ξαναλέγαμε…"
29 Οκτωβρίου 1941. «Και η απάντησή τους στο ΟΧΙ μας. Εις θάνατον. Εφημερίδες και ραδιόφωνο σκορπίζουν παντού την απαίσια είδηση. Έκρυβε όπλα. Έκοψε καλώδια. Έκλεψε βενζίνη».
«ΜΠΟΜΠΕΣ ΣΕΙΡΗΝΕΣ, ΑΝΤΑΕΡΟΠΟΡΙΚΑ»
2 Δεκεμβρίου 1941. «Διάλυση. Οι ώρες στο σχολείο περιορίζονται στο ελάχιστο, δύο ημερησίως, η διάρκεια του μαθήματος στο υπό ελάχιστο, 20' όλο κι όλο…»
4 Δεκεμβρίου 1941. Τι κύριο είναι αυτό; Η Κατερίνα και η Φιλίτσα έχουν τρεις μέρες να ξεμυτίσουν. Δεν είναι κρύο, δεν είναι κωλόκρυο, δεν είναι σκατόκρυο, είναι κάτι το απερίγραπτο!»
12 Δεκεμβρίου 1941. «Και τώρα πώς γράφουν μαθηματικά; Μπόμπες σειρήνες, ανταεροπορικά, συμμαχική συναυλία! Όλη τη νύχτα η Πάτρα χοροπήδαγε, κανείς δεν έκλεισε μάτι απόψε. Τ΄αυτιά μου βουίζουν ακόμα, πού μυαλό για διαγώνισμα…».
20 Δεκεμβρίου 1941. Ήρθε ο νουνός μου. Τον φέραμε μ΄ ένα φορτηγό μισοπεθαμένο. Παγώσαμε… Στην αρχή δεν έβγαζε μιλιά και η θείτσα είπε πως βλάφτηκε το μυαλό του […] Η Αθήνα πεθαίνει! Τα όσα μας είπε ο νουνός μου, όταν κάπως συνήλθε, δεν τα χωράει ο νους του ανθρώπου…»
25 Δεκεμβρίου 1941. «Χριστούγεννα. Η Πάτρα κατασκότεινη, σιωπηλή σαν πεθαμένη. Και κείνη η αγαπημένη μας, η τόσο γλυκιά μελωδία, η Άγια Νύχτα, ν' ακούγεται που; Μόνο εκεί στην Κομαντατούρα, ο ύμνος του Χριστού στη φωλιά των λύκων…»

Η ΑΝΑΒΙΩΣΗ
Το Ημερολόγιο της Μαρίας, της 15χρονης τότε μαθήτριας, αναβίωσε προχθές Πέμπτη, 75 χρόνια μετά. Μαθητές 4ης Δημοτικού από το 2ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών («Στρούμπειο»), έδωσαν τη δική τους αθώα ματιά στο πως βίωσαν τον πόλεμο οι παιδικές ψυχές στην Πάτρα.
Η εκπαιδευτικός Φωτεινή Καρπή επιμελήθηκε το πολύ όμορφο θεατρικό «Ο ήλιος μας είναι ακριβά πληρωμένος» στα πλαίσια της σχολικής εορτής πάνω στο «Ημερολόγιο της αείμνηστης Μαρίας Μανωλάκου. Την εορτή πλαισίωσε και το θεατρικό «Η Ελλάδα δε μοιράζεται» και τραγούδια που επιμελήθηκαν οι εκπαιδευτικοί Καλλιόπη Χρονοπούλου και Πολυξένη Πελεκούδα. 
 
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top