O Bryan MacDonald είναι ένας Ιρλανδός δημοσιογράφος εγκατεστημένος στην Ρωσία. Προ ημερών δημοσίευσε στην "Russia Today" ένα ενδιαφέρον άρθρο, που σας παρουσιάζω στην μετάφρασή μου από το Αγγλικό κείμενο.

Μετά από μήνες συχνά βαθιάς εχθρότητας, η ξαφνική προσέγγιση μεταξύ της Ρωσίας και της Τουρκίας έχει αιφνιδιάσει ακόμα και τους έμπειρους παρατηρητές. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει σχετικά με το αν είναι γνήσια ή βιώσιμη.

Έχουμε ήδη ξαναβρεθεί σε αυτό το δρόμο παλαιότερα. Κάθε φορά, που κάτι πάει στραβά στις σχέσεις της Τουρκίας με τους δυτικούς εταίρους της, η Άγκυρα στρέφεται συνήθως στην Μόσχα. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία στην Τουρκική elite, που υποστηρίζουν ανοιχτά την εγκατάλειψη του ΝΑΤΟ και του ονείρου της χώρας για τον αγωγό της Ε.Ε. υπέρ της Ευρασιατικής συμμαχίας με την Ρωσία και το Ιράν. Αυτή την στιγμή, είτε έχουν κερδίσει την διαφωνία ή η Τουρκία παίζει πάλι παιχνίδια.

Σε έναν ιδανικό κόσμο, η Ρωσία και η Τουρκία θα ήταν φυσικοί σύμμαχοι διότι έχουν πολλά, που τους ενώνουν. Αμφότεροι είναι εν μέρει στην Ευρώπη, αλλά έχουν ιστορικά αποκλειστεί από τον πολιτικό και πολιτιστικό πυρήνα της για παρόμοιους λόγους. Η Ρωσία έχει αποκλειστεί γιατί έχει θεωρηθεί πολύ μεγάλη, πολύ ισχυρή και πολύ πυκνοκατοικημένη για να ενσωματωθεί άνετα με τα γούστα της Γαλλίας και της Γερμανίας, που επίσης φοβούνται να δουν τη δική τους επιρροή εξασθενημένη. Την ίδια στιγμή, στην περίπτωση της Τουρκίας, οι αριθμοί και το μέγεθος, καθώς επίσης και κατά κύριο λόγο η ισλαμική πίστη της, είναι άλλοι παράγοντες που έχουν σημαντική επίδραση στην σχετική απομόνωση της. Επιπλέον, οι πρώην αποικίες των προγενέστερων αυτοκρατοριών της ΕΣΣΔ και της Οθωμανικής ισοδύναμή της, συχνά παραμένουν εξαιρετικά ύποπτες για αυτά τα συρρικνωμένα διάδοχα κράτη.

Όπως γνωρίζουμε, απέχουμε πολύ από έναν ιδεατό κόσμο και στην πραγματικότητά μας η πολιτική διπλωματία μεταξύ της Άγκυρας και της Μόσχας δεν ήταν ποτέ πολύ ομαλή. Πράγματι, η σχέση τους ήταν συχνά άσχημα τεταμένη. Αυτός είναι ο λόγος, που η ταχεία διπλωματική επίθεση αυτής της εβδομάδος προκάλεσε έκπληξη.

Πολλές διαφορές
Για να εξηγήσουμε το γιατί, χρειαζόμαστε μόνο να πάμε πίσω λίγους μήνες. Εδώ και μερικά χρόνια, το Κρεμλίνο προσπαθεί να χτίσει γέφυρες με την Τουρκία. Όμως, υπήρχαν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους αυτή η στρατηγική απέτυχε. Πρώτον, η ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, που είναι μέρος μιας Αμερικανικής στρατιωτικής συμμαχίας που φαίνεται πως υπάρχει πρωτίστως για να "περιέχει" την Ρωσία, και, δεύτερον, οι δύο κυβερνήσεις έχουν από καιρό διαφωνήσει σχετικά με τα γεγονότα στην Δαμασκό. Η Άγκυρα δεν θέλει τον Bashar Hafez al-Assad και η Μόσχα προσπαθεί να τον κρατήσει στην εξουσία επειδή φοβάται τις συνέπειες του κενού εξουσίας, που θα επακολουθήσει.

Τα πράγματα πήραν μια άσχημη τροπή τον περασμένο Νοέμβριο, όταν η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία κατέρριψε ένα Ρωσικό Sukhoi Su-24, που εκτελούσε μια αποστολή στην Συρία. Η Μόσχα επέβαλε οικονομικές και ταξιδιωτικές κυρώσεις σε αντίποινα, ενώ τα λόγια και από τις δύο πλευρές έβραζαν. Πράγματι, ορισμένοι σχολιαστές προέβλεπαν ακόμα και ένα πιθανό πόλεμο. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν ότι πολλές ενημερωμένες αυθεντίες υποστήριξαν ότι εφ' όσον ο Recep Tayyip Erdoğan και ο Влади́мир Влади́мирович Пу́тин παρέμεναν επικεφαλής στις χώρες τους, υπήρχαν ελάχιστες ελπίδες για επαναφορά οποιαδήποτε μορφής θετικού διαλόγου.

Στη συνέχεια, τα γεγονότα ανέλαβαν δράση. Την νύχτα της 15ης Ιουλίου, επιχειρήθηκε στην Τουρκία ένα πραξικόπημα, οδηγούμενο από μια φατρία στο στρατό της. Μια δύναμη που είναι, παρεμπιπτόντως, εδώ και καιρό αποφασιστικά φιλο-αμερικανική και εχθρική προς την φιλία με την Ρωσία. Πράγματι, το 1960, η διοίκηση του Ali Adnan Ertekin Menderes ανατράπηκε από τις ένοπλες δυνάμεις, όταν φοβήθηκαν πως ήταν έτοιμος να εγκαταλείψει το ΝΑΤΟ προκειμένου να βελτιώσει τις σχέσεις του με την ΕΣΣΔ. Αλλά αυτή την φορά η απόπειρα εξέγερσης δεν είχε να κάνει σε τίποτα με την Ρωσία.

Στον απόηχο του ματαιωμένου πραξικοπήματος οι δυτικοί ηγέτες απέτυχαν, κυρίως, στο να συσπειρωθούν έντονα γύρω από τον Erdoğan. Αυτό έγινε πρωτίστως λόγω της εγχώριας καταπίεσης στο εσωτερικό κατά της αντιπολίτευσης και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Αλλά το γεγονός παραμένει ότι ο Erdoğan είναι ο εκλεγμένος -και πολύ δημοφιλής ηγέτης- της Τουρκίας και προφανώς αισθάνθηκε ότι θα λάβει θερμότερη υποστήριξη από τους υποθετικούς συμμάχους. Το ότι δεν ήταν πρόθυμοι φαίνεται να έχει αναστατώσει βαθιά τον Τούρκο αρχηγό. Εκτός αν, φυσικά, αυτός μπλοφάρει. Και εδώ είναι η πρόκληση για την Μόσχα: να καταλάβει αν μπλοφάρει ή όχι.

Παίζοντας παιχνίδια
Στην Ρωσία, υπάρχουν δύο πιθανότητες που κυκλοφορούν ευρέως. Προσεκτικοί παρατηρητές φοβούνται ότι ο Erdoğan παίζει την "Ρωσική κάρτα" προκειμένου να επιτύχει παραχωρήσεις από την μεριά της Δύσης. Μάλιστα υπάρχουν κυρίως δύο στόχοι, που αυτός επιδιώκει. Ο πρώτος είναι η εφαρμογή της συμφωνίας ταξιδιών χωρίς visa, που συμφώνησε αρχικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση στις αρχές του έτους. Ο άλλος είναι ο επαναπατρισμός του Muhammed Fethullah Gülen, ενός αυτο-εξόριστου ιεροκήρυκα του islam, που ο Erdoğan θεωρεί υπεύθυνο για την οργάνωση του πραξικοπήματος. Ο Gülen κατοικεί στην Αμερική και οι αρχές των ΗΠΑ έχουν, μέχρι στιγμής, αρνηθεί να τον παραδώσουν. Έτσι, έχουμε μια κατάσταση όπου ένας ηγέτης του ΝΑΤΟ μπορεί και παρέχει καταφύγιο σε ένα άτομο, που σχεδίασε την κατάρρευση της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης ενός άλλου μέλους.

Από την άλλη πλευρά, η Άγκυρα γνωρίζει πολύ καλά ότι οι Αμερικανοί έχουν μεγάλη ανάγκη την συνεργασία της. Η Τουρκία είναι στρατηγικά ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην Μέση Ανατολή, τόσο ως ορμητήριο των επιχειρήσεων, όσο και με την αξιοποίηση και χρήση των δικών της, εξαιρετικά ικανών, στρατιωτικών στην παροχή βοήθειας προκειμένου για την εκπλήρωση των στόχων των ΗΠΑ. Με το να εμφανίζεται να έχει οικειότητα με την Μόσχα, ο Erdoğan μπορεί να επιθυμεί να βάλει μυαλό στην Washington. Αλλά και στις Βρυξέλλες, επίσης, που σίγουρα χρειάζονται υπενθύμιση ότι η Τουρκία είναι το μόνο εμπόδιο, που μπορεί να σταματήσει την "άλωση" της Ε.Ε. από τους μετανάστες.

Η άλλη θεωρία είναι ότι η Τουρκία είναι γνήσια αυτή την φορά. Ο Erdoğan έχει κουραστεί από την άρνηση των Δυτικών "συμμάχων" να αντιμετωπίζουν την Άγκυρα ως ισότιμη και συνεχώς να διαβάλουν την ηγεσία της. Με αυτό κατά νου, σύμφωνα με αυτήν την θεωρία, η Τουρκία μπορεί να είναι έτοιμη να αναζητήσει νέες συνεργασίες. Φυσικά, αυτό θα ηχεί ως μουσική στα αυτιά της Μόσχας.

Ο Пу́тин, εδώ και αρκετό καιρό τώρα, προσπαθεί να προωθήσει την ιδέα ενός εναλλακτικού συνασπισμού προκειμένου να περιορίσει την Αμερικανική ηγεμονία στην παγκόσμια πολιτική τάξη. Με δεδομένη την συνεργασία με την Κίνα, που αυξάνεται σταθερά, η προσθήκη της Τουρκίας στο μείγμα θα είναι το κερασάκι στην τούρτα. Φυσικά, ο Пу́тин θα μπορούσε να παίζει εκείνος poker εδώ. Πρωταρχικό μέλημα της Ρωσίας είναι να διατηρήσει την δική της ασφάλεια, ασκώντας επιρροή στο κοντινό του εξωτερικό και περιορίζοντας τις προσπάθειες των Αμερικανών να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή και δύναμη εκεί.

Μπορεί η Τουρκία να είναι έμπιστη;
Την Τετάρτη [σημ. ΜΒΒ: 10/8/2016] και την Πέμπτη [σημ. ΜΒΒ: 11/8/2016] αυτή την εβδομάδα, ένας συνδυασμός γεγονότων οδήγησε σε μπερδεμένη γνώμη σχετικά με την ευθύτητα και την ειλικρίνεια της Τουρκίας. Ο υπουργός των Εξωτερικών της, Mevlüt Çavuşoğlu, ισχυρίστηκε ότι η Άγκυρα ενδέχεται να αναζητήσει άλλες επιλογές, εκτός του ΝΑΤΟ, σε ότι αφορά στην αμυντική συνεργασία. Ωστόσο, επέμεινε επίσης ότι «μια πολιτική μετάβαση στη Συρία με τον πρόεδρο Bashar Hafez al-Assad (στην εξουσία) δεν ήταν δυνατή», κάτι που είναι αντίθετο προς τις επιθυμίες της Μόσχας. Ταυτόχρονα, ο Çavuşoğlu ζήτησε από την Ρωσία να πραγματοποιήσει κοινές επιχειρήσεις με την Τουρκία εναντίον του ISIS, τον "κοινό εχθρό" τους.

Εν τω μεταξύ, την προηγούμενη ημέρα, ο Erdoğan εξέδωσε τελεσίγραφο προς τις ΗΠΑ, λέγοντας ότι πρέπει να επιλέξουν μεταξύ της Τουρκίας και του Gülen. «Αργά ή γρήγορα οι ΗΠΑ θα κάνουν μια επιλογή[...] Είτε την τρομοκρατική FETO που σχεδίαζε το πραξικόπημα [όρος που χρησιμοποιείται από τους εχθρούς του Gülen, που του προσάπτουν την ύπαρξη τρομοκρατικής οργάνωσης] ή την δημοκρατική χώρα την Τουρκία. [Οι ΗΠΑ] πρέπει να κάνουν αυτή την επιλογή», είπε. Οι παρατηρήσεις αυτές δίνουν το προβάδισμα στην ιδέα ότι η Άγκυρα προσπαθεί να παίξει και τις δύο πλευρές ακριβώς την ίδια στιγμή.

Σύμφωνα με τον Vladimir Sotnikov, τον διευθυντή του Russia-East-West Center for Strategic Studies and Analysis, οι νέες συνομιλίες με την Άγκυρα «δίνουν στο Κρεμλίνο ένα νέο μέσο για τον επηρεασμό της κατάστασης στη Μέση Ανατολή και σε άλλες στρατηγικά σημαντικές περιοχές, ενώ παράλληλα αποσταθεροποιεί την δυτική συμμαχία κατά της Ρωσίας».

Η Μόσχα είναι πλέον σε δύσκολη θέση. Δέχεται τις Τουρκικές παρακλήσεις ως έχουν ή παραμένει δύσπιστη; Γιατί υπάρχουν δύο πιθανές εκβάσεις σε αυτόν τον τρέχοντα διάλογο: Είτε θα ομαλοποιήσει τις σχέσεις μεταξύ των δύο γειτονικών ημι-εσωτερικών δυνάμεων της Ευρώπης, ή, θα γίνει μια δεύτερη προδοσία της χώρας από τον Erdoğan. Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, είναι δίκαιο να πούμε ότι οι επιπτώσεις του θα είναι σημαντικές.

 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top