Του Γιώργου Κύρτσου
 
Εάν κρίνουμε από τις δηλώσεις κορυφαίων παραγόντων του τραπεζικού συστήματος αλλά και τα επίσημα τραπεζικά στοιχεία, θα συνεχιστεί η χρηματοπιστωτική ασφυξία, ιδιαίτερα στο χώρο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, το 2014. Οι ελπίδες για σχετική βελτίωση της κατάστασης μετατίθενται χρονικά για το 2015. Το ερώτημα είναι πόσες επιχειρήσεις και πόσοι επαγγελματίες μπορούν να αντέξουν σε συνθήκες χρηματοπιστωτικής ασφυξίας ύστερα από μία πενταετία φοβερής οικονομικής και φορολογικής ταλαιπωρίας.
 
Nέο ρεκόρ στις επισφάλειες
Η νέα μεγάλη απειλή για το τραπεζικό σύστημα είναι η διαρκής αύξηση των λεγόμενων «κόκκινων» δανείων, τα οποία παρουσιάζουν τουλάχιστον τρίμηνη καθυστέρηση στην εξυπηρέτησή τους. Το 2008 τα «κόκκινα» δάνεια αντιστοιχούσαν μόλις στο 4,8% του συνόλου, ενώ το 2009 άρχισαν να εμφανίζονται οι πρώτες συνέπειες από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, με αποτέλεσμα να αυξηθούν στο 7,6% του συνόλου.
 
Η υπερχρέωση του ελληνικού Δημοσίου, η αναγκαστική εφαρμογή της μνημονιακής πολιτικής αλλά και τα σοβαρά προβλήματα που προκλήθηκαν στο τραπεζικό σύστημα συνέβαλαν στην «απογείωση» των «κόκκινων» δανείων. Το ποσοστό τους αυξήθηκε στο 16,1% του συνόλου το 2011, έφτασε το 24,6% το 2012, τον Σεπτέμβριο του 2013 «έσπασαν» το φράγμα του 30% και σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις ανώτατων τραπεζικών στελεχών έκλεισαν το 2013 κάπου μεταξύ 33% και 34% του συνόλου.
 
Οι διοικήσεις των τραπεζών και οι σύμβουλοί τους καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι θα συνεχιστεί και το 2014 η άνοδος των «κόκκινων» δανείων, που θα φτάσουν στο 38%-40% του συνόλου, ενώ προβλέπεται εξαιρετικά δύσκολο και το πρώτο εξάμηνο του 2015. Σύμφωνα με το… λιγότερο κακό σενάριο, σε 18 μήνες από σήμερα τα «κόκκινα» δάνεια θα πιάσουν οροφή και θα αρχίσει στη συνέχεια η σταδιακή υποχώρησή τους, η οποία θα συμβάλει στην εξομάλυνση της κατάστασης στο τραπεζικό σύστημα.
 
Το λιγότερο κακό σενάριο που παρουσιάσαμε είναι εξαιρετικά δύσκολο για τις επιχειρήσεις, τους επαγγελματίες και τα νοικοκυριά, το πιθανότερο όμως είναι ότι η πραγματικότητα θα εξελιχθεί χειρότερα και από αυτό. Η πραγματοποίηση του λιγότερο κακού σεναρίου στηρίζεται σε παραδοχές που δεν έχουν μεγάλη σχέση με την πραγματικότητα. Θα πρέπει να αποφευχθεί οποιαδήποτε πολιτική αστάθεια, η οικονομία θα πρέπει οπωσδήποτε να ανακάμψει, γιατί διαφορετικά το ποσοστό των «κόκκινων» δανείων θα είναι ακόμη υψηλότερο, το ίδιο το τραπεζικό σύστημα θα πρέπει να καλύψει τις πρόσθετες ανάγκες ανακεφαλαιοποίησής του με έναν ικανοποιητικό τρόπο. 

Όλοι γνωρίζουμε ότι το 2014 είναι εκλογικός χρόνος και πως η κοινωνία, στην οποία συμπεριλαμβάνονται όσοι καταπιέζονται οικονομικά από τα δάνειά τους, που έχουν γίνει «κόκκινα», θα εκφράσει με δυναμικό τρόπο τη διαμαρτυρία της. Η προγραμματισμένη οριακή ανάκαμψη της οικονομίας με αύξηση του ΑΕΠ μόλις κατά 0,6% το 2014 απειλείται ήδη από τις δυσκολίες συνεννόησης της κυβέρνησης με την τρόικα, την καθυστέρηση και την αστοχία στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων και από την αδυναμία πολλών κλάδων της οικονομίας να οργανώσουν, σε ένα τόσο αρνητικό περιβάλλον, την επανεκκίνησή τους.
 
Το σύνολο των δανείων που έχει χορηγήσει το τραπεζικό σύστημα μειώθηκε κατά τη διάρκεια της μνημονιακής περιόδου από τα 257 δισ. στα 223 δισ. ευρώ με τάση παραπέρα υποχώρησης. Παράλληλα, τα «κόκκινα» δάνεια που εμφανίζουν σοβαρό πρόβλημα στην εξυπηρέτησή τους αυξήθηκαν από 27 δισ. σε 75 δισ. ευρώ και η εκτίμηση είναι ότι θα ξεπεράσουν τα 85 δισ. ευρώ το 2014, για να φτάσουν σε ένα πλαφόν των 90 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2015. Υπάρχουν ορισμένες κατηγορίες δανείων, όπως τα καταναλωτικά, όπου οι επισφάλειες έχουν φτάσει ήδη στο εφιαλτικό ποσοστό του 50%.
 
Τα χειρότερα μπροστά μας
Μιλώντας σε πρόσφατη εκδήλωση του ΣΕΒ, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Προβόπουλος προειδοποίησε ότι η ρευστότητα θα παραμείνει εξαιρετικά περιορισμένη, γεγονός που αναμένεται να δυσχεράνει την ανάκαμψη της οικονομίας. Συνοψίζοντας τους παράγοντες που δημιουργούν ένα αρνητικό περιβάλλον λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος υπογράμμισε τα εξής: «Πρώτον, οι εισροές καταθέσεων παραμένουν χαμηλές. Δεύτερον, ο λόγος δανείων προς καταθέσεις πρέπει να διατηρείται στα όρια ασφαλείας, ενώ έχει διαταραχθεί από τη διαρροή καταθέσεων, που έφτασε τα 90 δισ. ευρώ τα τελευταία χρόνια. Τρίτον, παραμένει μεγάλη η χρηματοδότηση του εγχώριου τραπεζικού συστήματος από το ευρωσύστημα. Τέταρτον, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα από την ανακεφαλαιοποίησή του αμφισβητείται ως ένα βαθμό εξαιτίας της ανοδικής πορείας των “κόκκινων” δανείων».
 
Ο κ. Προβόπουλος προετοίμασε το έδαφος για τα χειρότερα, παρουσιάζοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία ο περιορισμός της ρευστότητας προς τις ελληνικές επιχειρήσεις (-4,6% τον Νοέμβριο του 2013, σε ετήσια βάση) συγκρίνεται ευνοϊκά με αυτά που συμβαίνουν στην Ισπανία (-13,4%), στην Ιταλία (-6,3%), στην Πορτογαλία (-5,6%) και στην Κύπρο (-5,2%). Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος υποστήριξε ότι «θα ήταν ανώφελο και επικίνδυνο να αφεθούν χρόνια αδύναμες υποκεφαλαιοποιημένες και υπερχρεωμένες επιχειρήσεις να λειτουργούν» και υπέδειξε διάφορους τρόπους εναλλακτικής χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, που είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστούν.
 
Για παράδειγμα, ζήτησε από τις εξαγωγικές επιχειρήσεις με μακροχρόνιες και σταθερές εμπορικές συνεργασίες να διεκδικήσουν πρόσθετες εμπορικές πιστώσεις από τις εταιρείες του εξωτερικού με τις οποίες συναλλάσσονται. Δεν είναι βέβαιο όμως ότι οι τελευταίες θέλουν να αυξήσουν τον ελληνικό κίνδυνο που αναλαμβάνουν. Οι δυσκολίες χρηματοδότησης των εξαγωγικών επιχειρήσεων προκαλούν τους τελευταίους μήνες την κάμψη των εξαγωγών, σε μία περίοδο κατά την οποία επιβάλλεται να αυξηθούν, για να βγάλουν την οικονομία από την ύφεση.
 
Γεμάτη προειδοποιήσεις για τις δύσκολες ημέρες που έρχονται ήταν και η παρέμβαση του κ. Σάλλα, προέδρου του ομίλου Πειραιώς, στην ίδια εκδήλωση του ΣΕΒ. Αποδεικνύεται ότι η ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος με δεκάδες δισ. δημόσιου χρήματος δεν οδήγησε στην αύξηση της ρευστότητας και στη χρηματοδότηση της ανάκαμψης της οικονομίας. Το πιθανότερο είναι ότι η έκρηξη των «κόκκινων» δανείων, που προβλέπεται πλέον με κάθε επισημότητα, θα αυξήσει τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών και θα δημιουργήσει συνθήκες οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής έντασης.
 
Όσο αυξάνεται το ποσοστό των «κόκκινων» δανείων, τόσο γενικεύεται η στάση πληρωμών που χαρακτηρίζει ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας. Πίσω από τα 75 δισ. των «κόκκινων» δανείων βρίσκονται επιχειρήσεις που κλείνουν, εργαζόμενοι που μένουν άνεργοι, μικρομεσαίοι και επαγγελματίες που περνάνε στο οικονομικό και κοινωνικό περιθώριο, νοικοκυριά που δεν μπορούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Δεν είναι δύσκολο να προβλέψουμε ότι όσο μεγαλώνουν οι κοινωνικές δυσκολίες, τόσο ενισχύεται η πολιτική αμφισβήτηση ενός τραπεζικού συστήματος που ελέγχεται από ιδιώτες, χρηματοδοτείται με δημόσιο χρήμα, δηλαδή από τους φορολογούμενους πολίτες, και αδυνατεί για διάφορους λόγους να ανταποκριθεί στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας.
 
Το λιγότερο κακό σενάριο, βάσει του οποίου τα «κόκκινα» δάνεια θα αυξηθούν στο 40% του συνόλου μέχρι τα τέλη του 2014, θα ξεπεραστεί από τις διαφαινόμενες αρνητικές εξελίξεις, εκτός κι αν αλλάξει ο τρόπος αντιμετώπισης της κρίσης του τραπεζικού συστήματος από την κυβέρνηση, την τρόικα και τους ίδιους τους τραπεζίτες.

fskyrtsos.gr
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top