Στις 19 Φεβρουαρίου 2012, φύλακες του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Οροσειράς Ροδόπης ανακάλυψαν επτά δηλητηριασμένα αρπακτικά: τέσσερις Χρυσαετούς (Aquila chrysaetos), δυο Όρνια (Gyps fulvus) και μια Γερακίνα (Buteo buteo), τα οποία βρέθηκαν κοντά σε δυο πυροβολημένα άγρια άλογα, στα Στενά του Νέστου (ερείπια χωριού Κρωμνικού) της Περιφερειακής Ενότητας Ξάνθης.

Τα Στενά του Νέστου προστατεύονται από την Ευρωπαϊκή Ζώνη Ειδικής Προστασίας και την...
εθνική νομοθεσία (αισθητικό δάσος) για τη σημαντική τους βιοποικιλότητα και τη σπάνια άγρια ζωή που φιλοξενούν και ιδιαίτερα τα μεγάλα αρπακτικά πουλιά.

Η Δασική Υπηρεσία, ο Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Νέστου και λιμνών Βιστωνίδας – Ισμαρίδας, ο Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Οροσειράς Ροδόπης και οι περιβαλλοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις έσπευσαν στην περιοχή και συνέλεξαν τα πουλιά και τα νεκρά άλογα. Δείγματα στάλθηκαν στο Κέντρο Κτηνιατρικών Ιδρυμάτων στην Αθήνα και τα πρώτα αποτελέσματα κάνουν λόγο για καρβαμιδικούς εστέρες, πιθανόν carbofuran, ή κάποιο άλλο σκεύασμα άκρως τοξικού εντομοκτόνου.


Να σημειώσουμε ότι η περιοχή είναι ιδιαίτερα σημαντική τόσο για το Όρνιο όσο και για το Χρυσαετό. Σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας λιγότερα από 30 ζευγάρια Όρνιων επιβιώνουν πλέον στην ηπειρωτική χώρα, με τα Στενά του Νέστου να φιλοξενούν τη μεγαλύτερη αποικία του είδους, ενώ ο πληθυσμός της ηπειρωτικής Ελλάδας ανήκει στην κατηγορία «Κρισίμως Κινδυνεύων». Ο «Κινδυνεύων» Χρυσαετός παρουσιάζει μεγάλη μείωση του πληθυσμού του τα τελευταία χρόνια και, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, στη Θράκη καταγράφονται 30 ζευγάρια, δηλαδή περίπου το 20% του εθνικού πληθυσμού.


Η πρώτη ανάλυση των στοιχείων της συνεχιζόμενης έρευνας πεδίου από το προσωπικό των Φορέων Διαχείρισης και των περιβαλλοντικών οργανώσεων που εμπλέκονται στην παρακολούθηση και διαχείριση της περιοχής, δείχνει ότι:
...


  • Τα άλογα σκοτώθηκαν με βολή πυροβόλου όπλου σχεδόν εξ’ επαφής.
  • Τα δύο άλογα σκοτώθηκαν με διαφορά 2-3 εβδομάδων κατά προσέγγιση. Το πρώτο τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου, το πτώμα του οποίου καταναλώθηκε από άγρια και αδέσποτα ζώα, με αποτέλεσμα να βρεθεί μόνο ο σκελετός και το κρανίο του. Το δεύτερο άλογο που ανακαλύφθηκε στις 19/2/2012 είχε πυροβοληθεί λίγες ημέρες πριν. Το πτώμα του ανοίχθηκε «χειρουργικά», γδάρθηκε, και οι εκτεθειμένοι μαλακοί και σκληροί ιστοί αλείφθηκαν με λευκή σκόνη (δηλητήριο). Μικρό μέρος του είχε καταναλωθεί.
  • Οι δυο Χρυσαετοί, τα δυο Όρνια και η Γερακίνα πέθαναν λίγες μέρες πριν ανακαλυφθούν από τους φύλακες της περιοχής, αφού έφαγαν από το δεύτερο άλογο. Βρέθηκαν σε ακτίνα μικρότερη των 50 μ. από το πτώμα, ενώ άλλοι δύο Χρυσαετοί βρέθηκαν σε μεγαλύτερη απόσταση και μέσα στους θάμνους, σε αποσύνθεση και φαγωμένοι από θηλαστικά. Είχαν πεθάνει πριν από 2-3 εβδομάδες, κάτι που δείχνει ότι και το πρώτο άλογο ήταν κατά πάσα πιθανότητα και αυτό δηλητηριασμένο.
  • Η αποικία των όρνιων στα Στενά του Νέστου καταστράφηκε ολοσχερώς λόγω του περιστατικού. Η συστηματική επιστημονική παρακολούθηση της αποικίας για πάνω από δώδεκα χρόνια είχε δείξει πως επρόκειτο για τη μεγαλύτερη στην ηπειρωτική Ελλάδα. Το 2011 καταγράφηκαν 16-17 ζευγάρια που πτέρωσαν 11-12 νεοσσούς. Τον Ιανουάριο του 2012 –πριν το περιστατικό– παρόμοιος αριθμός καταγράφηκε κατά την έναρξη της αναπαραγωγικής περιόδου. Στο τέλος Φεβρουαρίου καμία φωλιά δεν ήταν ενεργή, καθώς και τα δύο τελευταία άτομα που παρατηρήθηκαν να επωάζουν μετά το περιστατικό εγκατέλειψαν τις φωλιές τους (εκτιμούμε ότι αυτό έγινε γιατί τα ταίρια τους μάλλον δηλητηριάστηκαν). Μόνο μεμονωμένα Όρνια παρατηρήθηκαν στα Στενά έκτοτε.

Συμπεράσματα

Με βάση τα παραπάνω οδηγούμαστε στα εξής συμπεράσματα:
  • Εξοντώθηκε το μεγαλύτερο μέρος της αποικίας των Στενών του Νέστου, δηλαδή περίπου 30-40 Όρνια, και δηλητηριάστηκαν τουλάχιστον 4 Χρυσαετοί. Επομένως θανατώθηκε το 30-40% του συνολικού πληθυσμού Όρνεων της ηπειρωτικής χώρας και ολόκληρος ο αναπαραγωγικός πληθυσμός του Χρυσαετού στα Στενά του Νέστου.
  • Ο δράστης πιθανότατα συνέλεξε τα περισσότερα πουλιά (κυρίως Όρνια) για να καλύψει το περιστατικό. Εντατική επί τόπου έρευνα σε μεγαλύτερη ακτίνα δεν απέδωσε άλλα νεκρά πουλιά, ούτε ίχνη (σκόρπια, ματωμένα φτερά κ.ά.). Η άμεση ανακάλυψη του δεύτερου αλόγου απέτρεψε την εξαφάνιση των πτωμάτων των δηλητηριασμένων πουλιών, γεγονός που θα είχε ως αποτέλεσμα τη συγκάλυψη του περιστατικού.
  • Όσον αφορά τα κίνητρα της εγκληματικής αυτής ενέργειας, δυο ομάδες «χρηστών» της περιοχής έχουν τέτοια. Κατ’ αρχήν, ο τρόπος και ο τόπος του περιστατικού υποδεικνύει κτηνοτρόφους, που θα ήθελαν να εξοντώσουν λύκους που ίσως προκάλεσαν ασυνήθιστα υψηλές ζημιές σε κοπάδια τον περασμένο χειμώνα. Το γεγονός ότι ακόμα δεν υπήρχαν κοπάδια στην περιοχή (ανεβαίνουν την άνοιξη) υπογραμμίζει αυτή την πιθανότητα, καθώς δεν θα κινδύνευαν οι ποιμενικοί σκύλοι. Παράλληλα, και κυνηγοί αντιμετωπίζουν εχθρικά το λύκο που υποθέτουν ότι τους ανταγωνίζεται για τα θηράματα και κάποιες φορές θανατώνει τα κυνηγόσκυλά τους. Αυτή η πιθανότητα ενισχύεται από την εγγύτητα στη λήξη της κυνηγετικής περιόδου που σημαίνει ότι δεν θα υπήρχαν στην περιοχή κυνηγόσκυλα. Τέλος, δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα το περιστατικό να έγινε με στόχο τα ίδια τα πουλιά, κυρίως λόγω του ότι χρησιμοποιήθηκαν άγρια άλογα αντί για κάποιο κτηνοτροφικό ζώο.

Επειδή τις δύο τελευταίες δεκαετίες ελάχιστα έχουν γίνει για την αντιμετώπιση του προβλήματος των δηλητηριασμένων δολωμάτων και της θανάτωσης άγριας πανίδας, οι υπογράφουσες περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι Φορείς Διαχείρισης ζητούν από τις αρμόδιες αρχές:

- Να χρησιμοποιήσουν άμεσα όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους για τον εντοπισμό και την παραδειγματική τιμωρία των δραστών.

- Να λάβουν άμεσα θεσμικά μέτρα σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.

Προτεινόμενα Θεσμικά Μέτρα

Σε εθνικό επίπεδο:
  • Αυστηρός έλεγχος του εμπορίου, της κατοχής και της χρήσης των αγροχημικών και θεσμοθέτηση συνταγογράφησής τους.
  • Απαγόρευση προϊόντων που είναι νομικά απαγορευμένα σε άλλες χώρες, όπως τα καρβαμιδικά (π.χ. carbofuran).
  • Αποτελεσματική φύλαξη των προστατευόμενων περιοχών, ειδικά του δικτύου NATURA 2000. Αποτελεσματική λειτουργία των υπαρχόντων φορέων και ενίσχυση των Δασικών Υπηρεσιών στους τομείς της προστασίας και της αστυνόμευσης του φυσικού περιβάλλοντος. Επέκταση των αρμοδιοτήτων των εποπτών των Φορέων Διαχείρισης.
  • Εκστρατεία κατά των δηλητηριασμένων δολωμάτων που να αντιμετωπίζει τις αιτίες του προβλήματος (πχ. ανεπαρκείς αποζημιώσεις).
  • Ενίσχυση της επικοινωνίας και της συνεργασίας μεταξύ κτηνοτρόφων, δήμων και κυνηγών – κυνηγητικών συλλόγων.
  • Αναθεώρηση των αποζημιώσεων ώστε να καλύπτουν την πλήρη αξία κάθε κεφαλής ζώου που θανατώνεται από σαρκοφάγα.
  • Ενεργοποίηση των μέτρων που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης για την αποτροπή ζημιών από τα σαρκοφάγα (π.χ. επιδότηση αγοράς και διατήρησης ελληνικού ποιμενικού, παροχή ηλεκτροφόρων περιφράξεων).
  • Εφαρμογή μέτρων πρόληψης ζημιών (χορήγηση ηλεκτροφόρων περιφράξεων, διάδοση χρήσης ελληνικού ποιμενικού κ.λπ.) από τους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, με χρηματοδότηση από το ΕΠΠΕΡΑΑ και το Πράσινο Ταμείο.
  • Επανασχεδιασμός των μέτρων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης ώστε να ενισχυθεί η εκτατική κτηνοτροφία και να ενταχθεί ως εργαλείο στη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών.
  • Αξιολόγηση της ανάγκης εγκατάστασης θέσεων συμπληρωματικής τροφοδοσίας πτωματοφάγων πουλιών.
  • Αποτελεσματική διαχείριση και προστασία των προστατευόμενων περιοχών και των ΚΑΖ.
Σε τοπικό επίπεδο:
  • Βελτίωση, συμπλήρωση και επαναλειτουργία του συστήματος τηλεπαρακολούθησης των Στενών του Νέστου.
  • Ένταξη της περιοχής των Στενών Νέστου στην περιοχή αρμοδιότητας κάποιου από τους όμορους Φορείς Διαχείρισης.
  • Καλύτερος καθορισμός και χειρισμός των αποζημιώσεων προς τους κτηνοτρόφους.
  • Εξασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας της ταΐστρας (ΧΤΑΠ) των Στενών του Νέστου από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
  • Επέκταση της προστατευόμενης περιοχής και του Καταφυγίου Άγριας Ζωής στα Στενά του Νέστου.
  • Σχεδιασμός επανεισαγωγής των Όρνιων στα Στενά του Νέστου, εφ΄ όσον αντιμετωπιστούν πλήρως οι απειλές.
alexpolisonline.blogspot.com/2012/03/blog-post_3109.html#.T2R-Enlav_c
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top