(του Λεωνίδα Βατικιώτη)
Δέκα χρόνια συμπληρώθηκαν απ’ όταν το Γκουαντάναμο, η ναυτική βάση που παράνομα διατηρούν οι ΗΠΑ στο έδαφος της Κούβας, άνοιξε τις πύλες του για να γίνει τόπος κράτησης και βασανισμού εκατοντάδων μουσουλμάνων και Αράβων που συνελήφθησαν από τους Αμερικανούς, στο πλαίσιο ενός από τους πιο βρόμικους πολέμους του 20ού αιώνα, του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Ήταν η πλήρης συγκινησιακού φόρτου επίσημη δικαιολογία προκειμένου να θέσουν οι ΗΠΑ υπό τον έλεγχό τους τα πετρέλαια της Κεντρικής Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Παρότι, όμως, η δημιουργία του Γκουαντάναμο συνοδεύτηκε από θύελλα δια μαρτυριών αλλά και την εξέγερση του νομικού κόσμου, το Γκουαντάναμο εξακολουθεί να είναι εκεί με εκατόν εβδομήντα έναν κρατούμενους, οι ογδόντα εννέα, μάλιστα, εκ των οποίων, παρότι μπορούν να απελευθερωθούν, με τη βούλα της CIA, του FBI, του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας και του αμερικανικού στρατού, παραμένουν στα κελιά τους, επειδή οι διώκτες τους δεν έχουν πού να τους στείλουν... Η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα συνεχίζει να τους κρατά φυλακισμένους, παγιδευμένη, κατά ένα μέρος, στη νομική «μαύρη τρύπα» που δημιούργησε, κυρίως, όμως, αποδεικνύοντας ότι η συνταγματική και νομική οπισθοδρόμηση που έφερε το Γκουαντάναμο δεν ήταν κάτι πρόσκαιρο, αλλά ήρθε για να μείνει.
Στη γοητεία των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης –πάντοτε για λόγους... ανωτέρας βίας– δεν αντιστάθηκε ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση, που δέκα χρόνια νωρίτερα δεν δίστασε να αποδοκιμάσει το αμερικανικό Νταχάου. Κατά την επέτειο, όμως, των δέκα χρόνων από την ίδρυσή του, δεν βρήκε να πει ούτε λέξη. Αδιάψευστος μάρτυρας της μετάδοσης του «ιού» και στην από δω μεριά του Ατλαντικού αποτελεί η ανατροπή των εκλεγμένων κυβερνήσεων του Μπερλουσκόνι και του Παπανδρέου το Νοέμβριο του 2011 από το δίδυμο «Μερκοζί» και ο διορισμός τραπεζιτών στη θέση του πρωθυπουργού και στις δύο χώρες.
Παρότι πρόκειται για δύο ολότελα διαφορετικές καταστάσεις, μια πιο προσεκτική, συγκριτική ματιά στο Γκουαντάναμο, από τη μία, και στις ανατροπές εκλεγμένων κυβερνήσεων, από την άλλη, αποκαλύπτει ανατριχιαστικές λεπτομέρειες...
Συναισθηματικό σοκ
Πρώτη και σημαντικότερη ομοιότητα είναι ότι...
τόσο το Γκουαντάναμο όσο και το δίδυμο Παπαδήμου - Μόντι επιβλήθηκαν στο πλαίσιο ενός ισχυρού συναισθηματικού σοκ, που μούδιασε τον κόσμο και εξουδετέρωσε κάθε δυνατότητα λογικής σκέψης και εκτίμησης. Η δε αιτία και η προέλευση της απειλής και στις δύο περιπτώσεις ήταν ακαθόριστη, ενώ αμφίβολης αποτελεσματικότητας ήταν τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την αναχαίτιση ή την επίλυσή της. Στις ΗΠΑ μεσολάβησε μια «ασύμμετρη απειλή», όπως πολύ σύντομα χαρακτηρίστηκε, η οποία δικαιολογούσε εξίσου... ασύμμετρες ανταποκρίσεις απέναντί της, που ξεκινούσαν από τη μη αναγνώριση του καθεστώτος του «αιχμάλωτου πολέμου» στους συλληφθέντες Ταλιμπάν, έτσι ώστε να μην κάνουν χρήση των αυστηρά καθορισμένων προβλέψεων του διε θνούς Δικαίου για τις περιπτώσεις αυτές, και τον επακόλουθο χαρακτηρισμό τους ως «μαχητών του πολέμου», μέχρι τις απαγωγές υπόπτων που οργάνωνε η CIA σε χώρες με ισχυρό κράτους Δικαίου, όπως η Ιταλία, παραβιάζοντας την εθνική κυριαρχία τους.
Στην Ευρώπη οι «Δίδυμοι Πύργοι» που κινδύνευσαν ήταν το δημόσιο χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα. Για τη διάσωσή τους ξαναγράφονται οι ιδρυτικές συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και καταργείται το εργατικό Δίκαιο, παρότι υπήρχαν εξαρχής πολύ πιο απλοί τρόποι για να αναχαιτιστεί η απειλή που δέχονταν: υψηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης, που θα μείωναν το χρέος εξ αντανακλάσεως και θα αύξαναν τα δημόσια έσοδα· εσωτερικός δανεισμός, που θα καθιστούσε κενό γράμμα τις βαθμολογίες των οίκων αξιολόγησης κ.ο.κ. Όπως, όμως, στην περίπτωση των ΗΠΑ το ζητούμενο εξαρχής ήταν να δοθεί το «πράσινο φως» για την επέμβαση στο Αφγανιστάν κι όλα τ’ άλλα –όπως ο στόχος να καταστεί η Αμερική ασφαλέστερη– αποδείχτηκαν εύσχημες αφορμές, έτσι και στην Ευρώπη αποκαλύφθηκε πως το ζητούμενο ήταν η μείωση των μισθών και η διάλυση της κοινωνικής ασφάλισης.
Δικομματική συναίνεση
Η δεύτερη ομοιότητα σχετίζεται με τη δικομματική συναίνεση που συνοδεύει και νομιμοποιεί και τα δύο πισωγυρίσματα. Στις ΗΠΑ όλοι σχεδόν είχαν πιστέψει ότι ο πολλά υποσχόμενος Μπαράκ Ομπάμα, αν επρόκειτο να υλοποιήσει μία μόνο δέσμευση απ’ όσες προηγήθηκαν της εκλογής του, θα ήταν αυτή που αφορούσε στο κλείσιμο του Γκουαντάναμο. Παρ’ όλα αυτά, έχουν περάσει δύο χρόνια από τότε που υποτίθεται ότι θα έκλεινε, και όχι μόνο δεν φαίνεται φως στον ορίζοντα, αλλά τον τελευταίο χρόνο δεν έχει αποφυλακιστεί ούτε ένας κρατούμενος! Εξετάζοντας τα καθ’ ημάς, οι υποχωρήσεις του Ομπάμα δεν απέχουν πολύ από τις υποχωρήσεις του προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος, παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του, όχι απλώς στήριξε την κυβέρνηση Παπαδήμου, αλλά προσέφερε, μάλιστα, στη συγκρότησή της και στελέχη πρώτης γραμμής.
Χρονικός ορίζοντας
Η δικομματική συναίνεση επέτρεψε μία ακόμη ομοιότητα του Γκουαντάναμο με το δίδυμο των Παπαδήμου - Μόντι, που αφορά στη χρονική διάρκεια. Και τα δύο φαινόμενα αρχικά επιβλήθηκαν με σαφή χρονικό ορίζοντα και στο όνομα μιας έκτακτης ανάγκης, που όσο περνά ο καιρός, όμως, αποκτά χαρακτηριστικά μονιμότητας. «Το Γκουαντάναμο αποτελεί βαθύτερο πρόβλημα τώρα απ’ ό,τι ήταν στο παρελθόν», γράφει χαρακτηριστικά το αμερικανικό προοδευτικό περιοδικό TheNation. «Πλέον δεν είναι μια προσωρινή εξαίρεση· έχει γίνει μόνιμο και αναπόσπαστο τμήμα του εθνικού μας συνόλου», συμπληρώνει. Όπως περίπου και η κυβέρνηση Παπαδήμου. Το αρχικό χρονοδιάγραμμα, οπότε και θα τερμάτιζε το βίο της, προκηρύσσοντας εκλογές, είχε τεθεί για τις 19 Φεβρουαρίου του 2012. Έκτοτε, συνεχώς απομακρύνεται απ’ τον ορίζοντα, με τελευταία ημερομηνία που ακούστηκε από τον Βαγγέλη Βενιζέλο να είναι η 29η Απριλίου. Ο Λουκάς Παπαδήμος, φυσικά, σιωπά...
Εσωτερικός εχθρός
Η τέταρτη ομοιότητα είναι πως επιβλήθηκαν μετά την απειλητική επανεμφάνιση του εσωτερικού εχθρού. Στις ΗΠΑ είχε προηγηθεί η ελπιδοφόρα εμφάνιση του κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης, που, παρά τις αντιφάσεις του, ξεχώρισε για τη μαχητικότητά του, αμφισβήτησε τα ιερά και όσια της «ελεύθερης οικονομίας», όπως το διεθνές εμπόριο, και θα μπορούσε να ειπωθεί ότι αποτέλεσε τον πρόδρομο του σημερινού κινήματος «του 99%» ή «Καταλάβετε τη WallStreet». Στην Ελλάδα ο διορισμός του πρώην διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κατά την περίοδο προετοιμασίας της ένταξης της χώρας στη Ζώνη του Ευρώ, στο Μέγαρο Μαξίμου μία δεκαετία μετά, με αποστολή την παραμονή της στην Ευρωζώνη, γίνεται αφού προηγήθηκαν μια σειρά εξελίξεων, η συνέχιση των οποίων δεν προμήνυε τα καλύτερα για την εφαρμογή της εν λόγω πολιτικής.
«Νομικά πραξικοπήματα»
Η πέμπτη ομοιότητα είναι πως τα συνταγματικά - νομικά πραξικοπήματα σε ΗΠΑ και Ευρώπη έγιναν στο έδαφος του... εχθρού. Στην περίπτωση των ΗΠΑ, με την κυριο λεκτική έννοια. Το Γκουαντάναμο, μετά τον Ιανουάριο του 2002, έπαψε να είναι τόπος που συμβολίζει την παράνομη κατοχή ξένου εδάφους από τις ΗΠΑ, αναδεικνύοντας την απειλή που συνιστούν οι ΗΠΑ για τη μικροσκοπική Κούβα. Στην Ευρώπη το «έδαφος του εχθρού» είναι μεταφορικό και σχετίζεται με την καθολική αμφισβήτηση που δέχτηκαν η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου και το κόμμα του ΠΑΣΟΚ, το οποίο από «κόμμα των μη προνομιούχων», όπως το ήθελε ο ιδρυτής του, οριστικά και αμετάκλητα πλέον μετατράπηκε στο κόμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Πολλά ακόμη θα μπορούσαν να ειπωθούν για τη δεκαετία που άνοιξε με τις αναίτιες φυλακίσεις στο Γκουαντάναμο και τα έκτακτα στρατοδικεία, για να κλείσει με την εκχώρηση της πολιτικής εξουσίας σε αυτούς που φέρουν εγκληματικές ευθύνες για τη σημερινή κρίση, κάνοντας τα δύο αυτά επεισόδια να μοιάζουν με δύο πράξεις του ίδιου έργου. Ας ευχηθούμε η αυλαία αυτού του δράματος να πέσει κάπου εδώ... 

(Eπίκαιρα)
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top