(του Φίλη Καϊτατζή)
Kαθώς το ζεστό καλοκαιράκι αρχίζει να δύει στον ορίζοντα του φθινοπώρου, με τις «αγορές» να μας θέτουν προ των πυλών του νέου οικονομικού χειμώνα (βλ. πρόσφατη υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας των ΗΠΑ από την S&P και τους μύδρους που εξαπέλυσε το Πεκίνο εναντίον της Ουάσινγκτον), ανοίγουμε παρένθεση στο χρόνο για ένα... γκραν πρι στο Διάστημα. Συμμετέχοντες, οι συνήθεις μεγάλοι κυρίαρχοι επί της Γης – μηδέ της Γερμανίας εξαιρουμένης, με το νέο «Σχέδιο Μάρσαλ» υπό μάλης για τη σωτηρία της Ψωροκώσταινας.
Πιλότος σε αυτή την αποστολή μια γυναίκα, η αστροφυσικός Ελένη Χατζηχρήστου (Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών), που μας δίνει μια εικόνα για τις επανδρωμένες –και μη– διαστημικές αποστολές για το παρόν και το μέλλον της εξερεύνησης του Άρη, για τα υπέρ και τα κατά ενός μελλοντικού αποικισμού στη Σελήνη, για τους «παίκτες» που τρέχουν στην κούρσα του Διαστήματος, για την Κίνα που θεωρεί εθνικό της ζήτημα την εξερεύνηση του φεγγαριού, ανεβάζοντας έτσι τον πήχη των επιδιώξεων πέραν της Γης.
Η θέση αυτή μας θυμίζει μια ανάλογη φιλόδοξη προσπάθεια της Κίνας, αλλά στη γήινη επικράτεια, όταν επί των ημερών της δυναστείας των Μινγκ, το 1405, διατάχθηκε ο ναύαρχος Τσενγκ να πλεύσει στις χώρες που βρίσκονται πίσω από τον ορίζοντα της Δύσης και να φτάσει στην άκρη της Γης. Μέχρι το 1433, ο Τσενγκ Χο έκανε μεγάλα ταξίδια και έφτασε στην Ινδία, τη Σουμάτρα, την Ιάβα, την Αραβία και τις δυτικές ακτές της Αφρικής. Ξαφνικά, το 1433, οι κινεζικές εξερευνήσεις σταμάτησαν, διότι ο νέος αυτοκράτορας, σύμφωνα με μία από τις ερμηνείες, θεώρησε υπερβολικά τα έξοδα που απαιτούνταν γι’ αυτά τα ταξίδια και τα απαγόρευσε. Διέταξε, μάλιστα, την καταστροφή του τεράστιου στόλου, ώστε να είναι σίγουρος ότι τα ταξίδια δεν θα συνεχιστούν. Η Κίνα πλήρωσε ακριβά αυτή την αντίφαση, καθώς οι Δυτικοευρωπαίοι διείσδυσαν στην επικράτειά της και την εκμεταλλεύτηκαν επί αιώνες.
Σήμερα, όμως, η Κίνα είναι η τρίτη δύναμη παγκοσμίως, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και την πρώην Σοβιετική Ένωση, που έστειλε ανθρώπους στο Διάστημα (2003), με το διαστημόπλοιο «Shenzhou 5», μας υπενθυμίζει η αστροφυσικός, που μας επαναφέρει στο κλίμα της εποχής μας: «Το Πεκίνο έχει ανακοινώσει την αποστολή ενός πυραύλου που θα μεταφέρει τον πρώτο δομικό λίθο ενός κινεζικού διαστημικού σταθμού. Το 2012 αναμένεται να στείλει ένα ρόβερ στο σεληνιακό έδαφος, με προοπτική να ακολουθήσει η πρώτη της επανδρωμένη πτήση στο φεγγάρι το 2020».
Για τους Κινέζους, η εξερεύνηση της Σελήνης είναι, όπως δηλώνουν, «εθνικό ζήτημα», για να αποκτήσουν...
«μια πιο σημαντική θέση στον κόσμο» και να αναπτύξουν περαιτέρω την τεχνολογία τους, καθώς οι επιστήμονες της Κίνας εκτιμούν ότι «η Σελήνη αποτελεί το μέλλον για την επιβίωση της ανθρωπότητας».
Τυχαίο; Από αυτή την άποψη δεν είναι τυχαίο, μας εξηγεί η αστροφυσικός: «Ενώ οι περισσότεροι διαστημικοί οργανισμοί μιλούν για επιστημονικά επιτεύγματα σχετικά με την προσελήνωση ανθρώπων και τη δημιουργία μόνιμων βάσεων στη Σελήνη, οι Κινέζοι προσανατολίζονται στην εύρεση καυσίμου για τους μελλοντικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες σύντηξης. Το Ήλιο-3 είναι εξαιρετικά σπάνιο στη Γη – ένα γραμμάριο Ηλίου-3 κοστίζει πολλαπλάσια ενός γραμμαρίου χρυσού. Και, βέβαια, η πυρηνική σύντηξη αποτελεί για το αντίστοιχο λόμπι το πολλά υποσχόμενο μέλλον για φθηνή και απεριόριστη ενέργεια, χωρίς κίνδυνο – σε σχέση με τους σημερινούς αντιδραστήρες πυρηνικής διάσπασης».
Για το σκοπό αυτό, «το Πεκίνο ξεκίνησε το πρόγραμμα “Change”, με στόχο την εξερεύνηση της Σελήνης και, ειδικότερα, την ανεύρεση του ισοτόπου Ηλίου-3 ως ενεργειακής πηγής. Στις 24 Οκτωβρίου 2007, μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη η ρομποτική αποστολή “Change ’1”. Με την πάροδο ενάμιση χρόνου, το “Change ’1” οδηγήθηκε σε συντριβή στο σεληνιακό έδαφος, αφού πρώτα ολοκλήρωσε την αποστολή του. Πέρσι, την 1η Οκτωβρίου, οι Κινέζοι εκτόξευσαν το “Change ’2”, που ετέθη σε σεληνιακή τροχιά, και ετοιμάζονται για την εκτόξευση του “Change ’3” του χρόνου και μία ακόμη αποστολή που θα φέρει δείγματα στη Γη το 2017».
Στο μεταξύ, φαίνεται ότι οι Αμερικανοί, «ίσως να ανησυχούν για πρώτη φορά μήπως η Κίνα τούς αφήσει πίσω στα σχέδια για τις επανδρωμένες διαστημικές αποστολές. Ο κωδικός του κινεζικού προγράμματος είναι “Project 921”». Η Κίνα έχει «ρίξει» 2 δις δολάρια στο διαστημικό της πρόγραμμα. Άλλες πηγές εκτιμούν ότι «αυτή είναι μία κίνηση εντυπωσιασμού και μόνο», διότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτουν, «το Πεκίνο βρίσκεται πολύ πίσω, ίσως και πενήντα χρόνια, στην εξερεύνηση του Διαστήματος σε σχέση με τις ΗΠΑ».
Λέγεται, πάντως, ότι τα νέα «για πιθανή ανακάλυψη υδάτινου πάγου από τις αποστολές της NASA στο φεγγάρι, τη δεκαετία του 1990, και ο φόβος της ανάπτυξης ενός κινεζικού διαστημικού προγράμματος με κέντρο το δορυφόρο της Γης οδήγησαν τις ΗΠΑ να ξανανοίξουν το κεφάλαιο “Σελήνη“. Το 2004, ο τότε πρόεδρος Τζορτζ Μπους ανακοίνωσε την πρόθεση επανδρωμένων αποστολών στη Σελήνη –επρόκειτο για το πρόγραμμα “Constellation”, που αργότερα ακυρώθηκε– και την ίδρυση μιας βάσης που θα χρησιμεύσει σαν εφαλτήριο για μελλοντική εξερεύνηση του Άρη. Οι επανδρωμένες αποστολές που έχουν ανακοινωθεί περιλαμβάνουν την αποστολή και των πρώτων διαστημικών τουριστών σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη από τη Space Adventures, μια σεληνιακή βάση από τους Ιάπωνες (έως το 2030). Από τουλάχιστον μία μελλοντική επανδρωμένη αποστολή έχουν ανακοινώσει η Ινδία (2030), η ESA –European Space Agency– (2025), η Κίνα (2022), το Ιράν και η Ρωσία (2025)».
Οι προοπτικές επανδρωμένων πτήσεων στον Κόκκινο Πλανήτη «περιλαμβάνουν προσεδάφιση και εγκατάσταση και στους δορυφόρους του Φόβο και Δείμο. Μέχρι τώρα οι περισσότερες προτάσεις για εποικισμό του Άρη προέρχονται από τις ΗΠΑ και κατόπιν από τη Ρωσία. Το 2004, η NASA ανακοίνωσε ότι ο εποικισμός του Άρη θα αποτελούσε το θεμέλιο λίθο του διαστημικού της προγράμματος. Το 2010, στον οικονομικό σχεδιασμό των ΗΠΑ προγραμματίστηκε και η πρώτη επανδρωμένη πτήση στον Άρη για το 2030, με το (υπό κατασκευή) διαστημόπλοιο “Orion” για τη μεταφορά των αστροναυτών. Η Ρωσία έχει ανακοινώσει τη “Mars Piloted Orbital Station”, που θα προωθείται με τη βοήθεια πυρηνικού αντιδραστήρα. Το μακροπρόθεσμο όραμα της ESA είναι ο εποικισμός του Άρη από το 2030 κι έπειτα. Έχει προταθεί, μάλιστα, ένα κοινό πρόγραμμα με τη Μόσχα για την αποστολή ταυτοχρόνως δύο διαστημοπλοίων: Το ένα θα μεταφέρει εξαμελές πλήρωμα και το άλλο τον ανεφοδιασμό τους. Η Γερμανία μπαίνει στον ανταγωνισμό, προτείνοντας μία επανδρωμένη πτήση στον Άρη, με πέντε πτήσεις που θα μεταφέρουν διαδοχικά πενταμελές πλήρωμα και εφόδια για παραμονή του στον Άρη διάρκειας 1.200 ημερών!».
Οι προθέσεις των Κινέζων για τον Κόκκινο Πλανήτη «είναι κάπως θολές, καθώς δίνουν προτεραιότητα στο φεγγάρι. Έχουν γνωστοποιήσει μόνο ότι θα συνεργαστούν με Ρωσία στην αποστολή ρομποτικού διαστημοπλοίου στο δορυφόρο Φόβο, η οποία θα προγραμματιστεί να επιστρέψει στη Γη». Η εξερεύνηση του Άρη αποτέλεσε «ένα σημαντικό μέρος των διαστημικών προγραμμάτων των ΗΠΑ, της πρώην ΕΣΣΔ, της Ευρώπης και της Ιαπωνίας. Δεκάδες ρομποτικά διαστημόπλοια που τέθηκαν σε τροχιά προσεδαφίστηκαν ή έστειλαν ρόβερς ήδη στην επιφάνεια του Άρη, από τη δεκαετία του 1960 και μετά. Σκοπός, η εξερεύνηση εδάφους και υπεδάφους, ώστε να καθοριστεί η ιστορία και το μέλλον του Άρη και να προετοιμαστούν μελλοντικές επανδρωμένες πτήσεις και ο εποικισμός του Κόκκινου Πλανήτη».
Η προετοιμασία μελλοντικά για έναν ενδεχόμενο αποικισμό του Άρη περνά μάλλον αναγκαστικά από τον αποικισμό της Σελήνης, «καθώς έχουμε τη δυνατότητα εξοικονόμησης ενέργειας. Η ενέργεια που χρειάζεται για να σταλεί μία συσκευή, ένα διαστημόπλοιο, στο Διάστημα από τη Γη είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα χρειαζόταν για να σταλεί από τη Σελήνη.
»Το φεγγάρι μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης ως εργοτάξιο και σημείο ανεφοδιασμού για τις διαστημικές αποστολές και ως ιδανικό αστεροσκοπείο, αφού δεν έχει ατμόσφαιρα. Μπορούν να δημιουργηθούν εκεί φάρμες για την καλλιέργεια και την αποκομιδή σοδειάς υπό ελεγχόμενες συνθήκες και χωρίς έντομα που τις προσβάλλουν».
Ο χρόνος μετάδοσης ενός σήματος μεταξύ Γης και Σελήνης είναι τρία δευτερόλεπτα, ενώ μεταξύ Γης και Άρη οχτώ με σαράντα λεπτά. «Επομένως, είναι πολύ πιο ασφαλείς οι σεληνιακές βάσεις για τους μελλοντικούς κατοίκους τους». Υπάρχουν, όμως, και τα αρνητικά, που δεν είναι λίγα: «Πολύ μεγάλες νύχτες, διάρκειας 354 ωρών, που σημαίνει ότι θα χρειαστούν πρόσθετες πηγές ενέργειας για να συντηρούν την αποικία και τις μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας. Δεν υπάρχουν πτητικά στοιχεία στη Σελήνη (άνθρακας, άζωτο, υδρογόνο) και θα χρειαστεί να μεταφερθούν εκεί από τη Γη. Η μικρή βαρύτητα (1/6 της γήινης) μπορεί να είναι απαγορευτικά επιβαρυντική για την ανθρώπινη υγεία. Όπως επίσης και η συνεχής έκθεση σε κοσμική ακτινοβολία. Σοβαρό πρόβλημα είναι και η πανταχού παρούσα αιχμηρή και πιθανόν τοξική σεληνιακή σκόνη».
Η προσπάθεια εξερεύνησης του Ηλιακού μας Συστήματος μεταφέρει τις αντιθέσεις ή τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων από τη Γη στο Διάστημα: «Πολλοί πιστεύουν ότι η κούρσα μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης (τότε) έχει πλέον αντικατασταθεί από μια διαστημική κούρσα ανάμεσα στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό φάνηκε και από το σκάνδαλο που ξέσπασε τρία χρόνια πριν, όταν αποκαλύφθηκε ότι ένας Κινέζος (Chung) έστελνε μυστικές πληροφορίες στη χώρα του για διαστημικά προγράμματα και για την τεχνολογία του διαστημικού αμερικανικού λεωφορείου».
Οι αποικισμοί κρύβουν κι άλλους κινδύνους. Αν μεταφερθούν οι αντιδικίες και οι αντιπαλότητες των ισχυρών ως έχουν στο φεγγάρι, τότε θα μπούμε και σε άλλου είδους περιπέτειες, επισημαίνει η αστροφυσικός Ελένη Χατζηχρήστου. «Περιπέτειες, για παράδειγμα, με τα δικαιώματα της κάθε (γήινης) χώρας στις σεληνιακές αποικίες. Αυτό θα πρέπει να διευθετηθεί εξαρχής διαμέσου ενός “διαστημικού δικαίου”, προτού η οποιαδήποτε χώρα εγκαταστήσει βάσεις στο φεγγάρι».
Όλα τα ’χαμε, οι διαστημικοί μπελάδες μάς έλειπαν...


(Eπίκαιρα) 
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top