(του Λάμπρου Καλαρρύτη)
Συνήθως, τα sequel των ταινιών τρόμου, τα Νο 2, 3 κ.ο.κ. που ακολουθούν την αρχική ταινία, δεν γνωρίζουν την εμπορική επιτυχία της πρώτης. Ούτε σκηνοθετικά αλλά ούτε και από πλευράς σεναρίου είναι τόσο εμπνευσμένα. Το Μνημόνιο 4 αποτελεί εξαίρεση. Δεν είναι μόνο πιο σκληρό· αγγίζει τα όρια του splatter! Εν αντιθέσει με τις χολιγουντιανές συνέχειες των blockbuster, το σασπένς στο Μνημόνιο 4 είναι σαφώς πιο καθηλωτικό απ’ ό,τι στα προηγούμενα. «Happy end» δεν προβλέπεται. Η δε αγωνία επικεντρώνεται στην εκδοχή του κακού τέλους που θα έχει ο πρωταγωνιστής, ήτοι η Ελλάδα...
Η επιτυχία... δεν είναι εγγυημένη
Η καταλυτική εξέλιξη των τελευταίων ημερών, η οποία επαναπροσδιορίζει τα σενάρια σχετικά με το μέλλον της χώρας, κατά συνέπεια και το πολιτικό κλίμα αλλά και τις εξελίξεις στο εσωτερικό, είναι η συνειδητοποίηση ότι δεν υπάρχει αίσιο τέλος στην περιπέτεια στην οποία έχουμε εμπλακεί. Για την ακρίβεια, δεν φαίνεται καν τέλος. Το ότι για πρώτη φορά ο υπουργός Οικονομικών εμφανίζεται μάλλον «κλονισμένος» σε ό,τι αφορά στη βεβαιότητά του για την επιτυχή έκβαση του οικονομικού προγράμματος μαρτυρά περισσότερα από πολλές αναλύσεις. Δύσκολα περνά, δε, απαρατήρητος και ο σκεπτικισμός που εξέφρασε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, ερωτώμενος για την εκτίμηση της ίδιας της Κομισιόν ότι «η επιτυχία δεν είναι εγγυημένη»: «...Είμαστε οι πρώτοι που έχουμε πει ότι καμία επιτυχία δεν είναι εγγυημένη. Εάν λέγαμε το αντίθετο, θα λέγαμε το άκρως αντιφατικό και οξύμωρο ότι έχει τελειώσει η προσπάθεια... Καμία επιτυχία δεν είναι εγγυημένη... Πρώτα εμείς το λέμε, κι όποιος θα μπορούσε να πει το αντίθετο, τότε πραγματικά δεν είναι ειλικρινής απέναντι στον ελληνικό λαό».
Η αποτυχία όμως...
Το Μνημόνιο έχει αποτύχει, κι αυτό είναι πλέον σαφές σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Εξ ου και οι διαρκείς αναθεωρήσεις, οι οποίες ανακυκλώνουν τα αδιέξοδά του, βυθίζοντας τη χώρα ακόμα περισσότερο στην ύφεση και τη φτώχεια. Οι «παράπλευρες απώλειες» που συνεπάγεται είναι μεγαλύτερες..... από τα αποτελέσματα που παράγει στην αντιμετώπιση των παθογενειών και των στρεβλώσεων της ελληνικής οικονομίας. Ο βασικός στόχος του Μνημονίου, να βγάλει την Ελλάδα στις αγορές, δεν επιτυγχάνεται, γι’ αυτό και πλέον προβάλλει ως πιθανό σενάριο ένας νέος δανεισμός από την τρόικα, καθώς οι δόσεις της παρούσας δανειακής σύμβασης θα εξαντληθούν προτού τεθεί σε ισχύ ο ευρωπαϊκός μηχανισμός στήριξης το 2013. Εν ολίγοις, τα 110 δις ευρώ της τρόικας θα τελειώσουν, η Ελλάδα δεν θα έχει ανακτήσει εν τω μεταξύ την πρόσβαση στη χρηματοδότηση από τις αγορές και ο μηχανισμός δεν θα υπάρχει ακόμα. Άρα τι μένει; Νέος δανεισμός από την τρόικα. Σε περίπτωση που δεν σημειωθεί θετική εξέλιξη στην ΕΕ σε σχέση με το μηχανισμό στήριξης, στον οποίο προσδοκά η κυβέρνηση προκειμένου να αναχρηματοδοτήσει μέρος του χρέους μέσω επαναγοράς «κουρεμένων» ελληνικών ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά, τα πράγματα θα περιπλεχθούν έτι περαιτέρω. Αν οι Γερμανοί εμμείνουν μέχρι τέλους στην άκαμπτη στάση τους, η προοπτική της επίσημης χρεοκοπίας έρχεται πιο κοντά από ποτέ. Είναι ενδεικτικό ότι πλέον δεν απορρίπτεται ως ενδεχόμενο ούτε από κυβερνητικά στελέχη σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους. Η κυβέρνηση, αφού καταρχάς έθεσε τον πήχη ψηλά, παρασυρόμενη ίσως από λανθασμένη ερμηνεία των δεδομένων, τώρα επιχειρεί μια αντίστροφη επικοινωνιακή διαχείριση του θέματος, κρατώντας μικρό καλάθι, μετά και την ψυχρολουσία στο Βερολίνο, ούτως ώστε, αν προκύψει κάτι περισσότερο από τη Σύνοδο, να εμφανιστεί περίπου ως... επιτυχία. Βέβαια, το να μιλάμε για επικοινωνιακή διαχείριση την ώρα που η χώρα κινδυνεύει με επίσημη πτώχευση είναι αναντίστοιχο της σοβαρότητας της κατάστασης, ο πρωθυπουργός θα πρέπει ωστόσο να πει κάτι την επομένη της Συνόδου, κι αυτό είναι κατανοητό. Κυρίως, όμως, θα πρέπει να κάνει κάτι.
Μια πασιέντζα που δεν βγαίνει
Υπουργοί παραδέχονται ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει πλέον τις αναγκαίες κοινωνικές συμμαχίες για να προχωρήσει στην υλοποίηση των νέων μέτρων του Μνημονίου. Ούτε ο όγκος των μέτρων ούτε η παρατεταμένη χρονική διάρκεια εφαρμογής τους επιτρέπουν την εκτίμηση ότι η υλοποίησή τους είναι πολιτικά εφικτή. Και, πάντως, όχι σε ήρεμο κοινωνικό κλίμα. Ήδη υπουργοί και βουλευτές έχουν πρόβλημα να κυκλοφορήσουν στο δρόμο! Άρα, το ερώτημα είναι τι επιλογές μένουν στον πρωθυπουργό. Η επιμήκυνση από μόνη της δεν επιλύει το πρόβλημα. Ο μηχανισμός, με τους όποιους γερμανικούς όρους, δεν θα είναι έτοιμος πριν από το 2013, το δε ευρωομόλογο για τα αναπτυξιακά έργα –εφόσον προχωρήσει– δεν θα εκδοθεί πριν από το 2014. Ακόμα και ο συνδυασμός αυτών δεν θα απάλλασσε την Ελλάδα από το βρόχο του χρέους, εκτός κι αν επιτυγχάνετο μια πραγματικά γενναιόδωρη ρύθμιση για το μηχανισμό, όπως αυτή στην οποία ευελπιστούσε η Αθήνα. Η στάση του Βερολίνου, όμως, δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Η εναπόθεση των ελπίδων για αντιμετώπιση του χρέους στον ευρωπαϊκό μηχανισμό, πάντως, επιβεβαιώνει κι αυτή την αποτυχία του Μνημονίου. Αν το Μνημόνιο επιτύγχανε το σκοπό του, δεν θα χρειαζόταν η προσφυγή στο μηχανισμό. Το ότι αποτυγχάνει είναι δυσάρεστο, δεν είναι ωστόσο και ακατανόητο. Ακόμα κι αν κάποιος αποδεχτεί ότι όλα όσα προβλέπει είναι αναγκαία και ορθά, δεν συμπεριλαμβάνει κανένα σχεδιασμό για την ανάπτυξη. Άρα πώς να επιτύχει; Εδώ τίθεται μείζον θέμα αξιοπιστίας. Η χώρα έχει πιαστεί όμηρος σε ένα μηχανισμό ο οποίος, ενώ δεν εκπληρώνει την αποστολή του, έχει αναλάβει στην ουσία τη διακυβέρνησή της. Την ίδια ώρα, τα ψεύδη διαδέχονται το ένα το άλλο. Η υπόσχεση ότι δεν θα υπάρξουν νέα μέτρα φαντάζει πλέον κακόγουστο αστείο σε μια κοινή γνώμη που έχει όλο και λιγότερη διάθεση για χιούμορ. Απορεί κανείς πώς βγαίνουν και το λένε κάθε τόσο ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών, λίγο πριν εξαγγελθούν τα εκάστοτε νέα μέτρα... Η διαβεβαίωση ότι το 2013 θα βγούμε από το Μνημόνιο, τη στιγμή που οι δεσμεύσεις του έχουν ήδη επεκταθεί μέχρι το 2015, είναι μία ακόμα περίπτωση κυβερνητικής αυτοδιάψευσης, με την οποία απορεί κανείς. Όπως και με την υπόθεση των 50 δις της ακίνητης περιουσίας, τα οποία, παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών, συμπεριλήφθηκαν στους στόχους του Μνημονίου 4, καίτοι ως χρονοδιάγραμμα το υπερβαίνουν.
Απ’ το κακό στο χειρότερο (σενάριο)
Η κατάσταση είναι τόσο ασφυκτική που, μεταξύ άλλων θεωρητικών ενδεχομένων, σε κύκλους του κυβερνώντος κόμματος συζητείται η ιδέα της καταγγελίας του Μνημονίου και της εξόδου από αυτό. Είναι απίθανο, ωστόσο, ο πρωθυπουργός να σκέφτεται κάτι τέτοιο. Έξοδος από το Μνημόνιο θα σημάνει παύση καταβολής των δόσεων του δανείου από την τρόικα και, κατά συνέπεια, παύση από το ελληνικό κράτος εξόφλησης του χρέους του. Δηλαδή, χρεοκοπία. Όπερ μεθερμηνευόμενο, οι αγορές θα κλείσουν για πολλά χρόνια και θα επικρατήσει χάος στο εσωτερικό. Το άλλο σενάριο που ατύπως συζητείται –ως πιθανότητα να καταστεί αναπόφευκτο– είναι να προχωρήσει η Ελλάδα μονομερώς σε αναδιάρθρωση του χρέους της, σε ποσοστό που θα αποφασιστεί, δηλώνοντας ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, αδυνατεί να ανταποκριθεί. Οι αγορές και σε αυτή την περίπτωση θα έκλειναν για πολλά χρόνια. Και στα δύο σενάρια, είτε της πλήρους χρεοκοπίας είτε της μονομερούς αναδιάρθρωσης, η πόρτα για έξοδο από το ευρώ και επιστροφή στη δραχμή θα μισάνοιγε, με εφιαλτικές προοπτικές.
Η προσφυγή σε εκλογές επίσης δεν θα έδινε ουσιαστική απάντηση στο πρόβλημα. Ενδεχομένως θα «απάλλασσε» το ΠΑΣΟΚ από το βάρος της μονοκομματικής διαχείρισης του αδιεξόδου –διότι είναι πιθανόν οι εκλογές να μην βγάλουν αυτοδύναμη κυβέρνηση και η κατάσταση να οδηγηθεί εκ των πραγμάτων σε λύσεις συνεργασίας–, δεν θα απάλλασσε όμως τη χώρα από το ίδιο το αδιέξοδο, το οποίο διαχειρίζεται σήμερα το ΠΑΣΟΚ. Η επαναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου, η οποία επίσης ακούγεται ως ιδέα, δεν έχει το περιεχόμενο που πολλοί νομίζουν. Ό,τι υπάρχει περιθώριο να τεθεί υπό επαναδιαπραγμάτευση ήδη επιχειρείται να τεθεί, παράλληλα με τις ανάλογες προσπάθειες της Ιρλανδίας: επιμήκυνση της αποπληρωμής και μείωση του επιτοκίου. Τα υπόλοιπα –το περιεχόμενο, η ουσία του και το χρονοδιάγραμμα των στόχων– για την τρόικα είναι αδιαπραγμάτευτα.
Εντέλει, αυτό με το οποίο βρίσκεται στα χέρια της η κυβέρνηση είναι μια σειρά από αρνητικές έως αδιέξοδες επιλογές, εκτός κι αν γίνει κάποιο... θαύμα στην ΕΕ. Στο ερώτημα «τελικά, τι θα γίνει με τη χώρα», σαφής απάντηση δεν υπάρχει. Ή είναι τόσο τρομακτική, που κανείς δεν θέλει να τη διατυπώσει ανοιχτά... 
(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Επίκαιρα: 03/03/2011)
 
ONLINE-PRESS © 2013. All Rights Reserved. Powered by Blogger
Top